YÜKSEK ÖĞRETİM KURUMLARINDA KALİTE SÜREÇLERİNDE LİDERLİK VE YÖNETİŞİMİN ÖRGÜTSEL İLETİŞİM ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Abstract

Bu çalışma, yükseköğretim kurumlarında kalite güvencesi süreçlerini yalnızca yönetsel araçlar, mevzuat düzenlemeleri ve dış değerlendirme mekanizmaları üzerinden ele almanın ötesine geçerek; bu süreçlerin örgütsel iletişim aracılığıyla nasıl anlamlandırıldığı, meşrulaştırıldığı ve kurumsal gündelik pratiklere nasıl yerleştiğini incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, kalite güvencesi süreçlerinin başarısının teknik sistemlerin varlığından ziyade, bu sistemlerin örgüt içinde nasıl konuşulduğu, kimler tarafından hangi anlamlarla sahiplenildiği ve hangi iletişim pratikleri yoluyla dolaşıma sokulduğunu ortaya koymaktır. Araştırma, nitel araştırma deseni çerçevesinde yürütülmüş; Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesini temsil edecek biçimde seçilen on akredite yükseköğretim kurumu ile gerçekleştirilen görüşmelerden elde edilen veriler analiz edilmiştir. Türkiye genelinde akredite edilmiş yaklaşık yüz yükseköğretim kurumu bulunduğu dikkate alındığında, çalışma akredite üniversitelerin yaklaşık %10'unu kapsayan derinlikli bir inceleme sunmaktadır. Elde edilen veriler, kalite anlayışının birçok kurumda başlangıçta raporlama ve mevzuata uyum odaklı bir çerçevede ele alındığını; zamanla eğitim-öğretim, araştırma, toplumsal katkı ve yönetişim süreçlerini kapsayan daha bütüncül bir yaklaşıma doğru evrildiğini göstermektedir. Araştırma bulguları, kalite güvencesi süreçlerinde liderliğin büyük ölçüde iletişimsel bir rol üstlendiğini ortaya koymaktadır. Kaliteyi gelişim ve öğrenme aracı olarak konumlandıran liderlik anlayışlarının, örgütsel iletişimi daha açık, katılımcı ve etkileşimli hale getirdiği; buna karşılık kaliteyi biçimsel bir yükümlülük olarak ele alan yaklaşımların süreçlerin yüzeyselleşmesine yol açtığı belirlenmiştir. Ayrıca akademik ve idari birimler arasındaki iletişimsel koordinasyonun, kalite süreçlerinin yönetişim boyutunun etkinliğinde belirleyici olduğu görülmüştür. Sonuç olarak bu çalışma, yükseköğretim kurumlarında kalite güvencesi süreçlerinin ancak örgütsel iletişim merkezli bir yaklaşımla anlamlı ve sürdürülebilir hale gelebildiğini ortaya koymaktadır.

This study examines quality assurance processes in higher education institutions by moving beyond approaches limited to managerial tools, regulatory frameworks, and external evaluation mechanisms. Instead, it focuses on how these processes are interpreted, legitimized, and embedded into everyday institutional practices through organizational communication. The main purpose of the study is to demonstrate that the success of quality assurance processes depends not on the mere existence of technical systems, but on how these systems are discussed within the organization, by whom they are adopted, and through which communication practices they circulate. The research was conducted using a qualitative research design. Data were collected through interviews with ten accredited higher education institutions selected to represent Turkey's seven geographical regions. Considering that approximately one hundred higher education institutions are accredited nationwide, the study provides an in-depth qualitative examination covering nearly ten percent of accredited universities. The findings indicate that quality assurance was initially approached primarily as a reporting- and compliance-oriented activity; however, over time, it evolved toward a more comprehensive framework encompassing education, research, community engagement, and governance processes. The results reveal that leadership plays a predominantly communicative role in quality assurance processes. Leadership approaches that frame quality as a tool for institutional development and learning promote more open and participatory organizational communication, whereas approaches that treat quality as a formal obligation tend to result in superficial implementations of quality processes. In conclusion, this study demonstrates that quality assurance processes become meaningful and sustainable only through an organizational communication-centered approach in higher education