İBN HİŞAM EL-ENSÂRÎ’NİN KUR’ÂNÎ DELİLLERLE İSTİŞHÂD YÖNTEMİ

Abstract

Bu makalede, İbn Hişâm el-Ensârî (v. 761)’nin dil kaidelerini temellendirmek, kendi görüşlerinidesteklemek veya farklı görüşlere muhalefet etmek amacıyla kullanmış olduğu ayet ve kıraatleri şâhidgetirme (istişhâd) yöntemi incelenmiştir. Bu çalışmadaki amaç, onun Kur’ân ayetleri ve kıraatleriyleistişhâd yöntemini irdelemektir. Araştırmada müellifin gerek kıraat-ı seba’dan ve gerekse bu yedi kıraatdışındaki okumalardan getirdiği delilleri kullanma yöntemi, şekil ve içerik açısından değerlendirilmişve örneklerle izah edilmiştir. Bu bağlamdaki örnek ve izahlar için onun, üç bine yakın ayetle istişhâddabulunduğu Muğni’l-Lebîb adlı eseri temel alınmıştır. İbn Hişâm (v. 761) bu eserinde, Kur’ânkelimelerindeki kıraat farklılıklarını da delil/ şahid/ hüccet olarak kullanmıştır. Kur’âni delillerle istişhâdetme noktasında hassas bir tavır sergileyen müellifin, kıraat-ı seba’dan olan bazı kıraatleri, yine kıraatıseba’ içinde bulunan diğer okumalara tercih etmesi ve dilsel yorumlarla tenkit etmesi meselesi deçalışmamızda bahse konu olmuştur. Araştırmamız neticesinde elde ettiğimiz bilgilere göre İbn Hişâm(v. 761), eserinde hem yedi kıraatle hem de bunlar dışında kalan kıraatlerle istişhâdda bulunmuştur.Bununla birlikte onun kıraat-ı seba’ içindeki bazı okumaları tenkid ettiği görülmektedir.