Akkaraman koçların serum testosteron düzeylerinde ve spermatogenesisindeki mevsime bağlı değişikliklerin araştırılması I. Spermatolojik özelliklerle testosteron miktarı arasındaki ilişki

Abstract

Bu çalışma Akkaraman koçların serum testosteron düzeyleri ve spermatolojik özelliklerindeki mevsime bağlı değişiklikleri araştırmak amacıyla yapılmıştır. Bu araştırmada mezbahaya kesilmek üzere getirilen 14—18 aylık, 120 Akkaraman koç kullanıldı. Sperma koçlardan elektroejakülatörle alındı. Alman spermada miktar, motilite, yoğunluk ve anormal spermatozoon oranları belirlendi. Vena jugularisten alınan kan örnekleri 5000 rpm'de 10 dak. santrifüj edilerek serumları çıkarıldı. Derin dondurucuda -20°C'da saklanan serumların Coated Tube RIA metoduyla testosteron miktarı tayin edildi. Yıl içerisindeki en yüksek ortalama sperma miktarı, spermatozoon motilitesi, spermatozoon yoğunluğu ve testosteron miktarı sırasıyla; 1.11±0.03 mi, %84.66±1.01, 3.21±0.07xl09/ml ve 6.35±0.16 ng/ml ile Eylül ayında tespit edildi. Bu parametrelere ilişkin en düşük değerler ise sırasıyla 0.56±0.03 mi, %63.32±0.99, 2.03±0.06xl09/ml ve 2.69±0.08 ng/ml ile Şubat ayında bulundu. Sperma miktarı, spermatozoon motilitesi, spermatozoon yoğunluğu ve testosteron miktarının sonbaharda en yüksek, kış mevsiminde ise en düşük düzeyde olduğu tespit edildi. Bu parametreler yönünden mevsimler ve aylar arasında gözlenen farklılıkların istatistikî açıdan önemli (p<0.05) olduğu görüldü. Sperma miktarı, spermatozoon motilitesi, spermatozoon yoğunluğu ve testosteron miktarı arasında dört mevsimde de önemli (p<0.01, p<0.05) düzeyde korelâsyonlar tespit edildi. Sonuç olarak; Akkaraman koçlarda spermatolojik özelliklerin ve testosteron miktarının aylardan ve mevsimlerden bariz olarak etkilendiği ve koçların çiftleşme mevsimi olan sonbaharda ise bu özelliklerin, dölverimini müspet yönde etkileyecek şekilde ve maksimum düzeyde iyileşme gösterdiği kanısına varılmıştır.