SPOR LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN MESLEKİ GELİŞİM SÜREÇLERİNDE YAŞADIKLARI KARİYER KAYGILARIYLA AİLE DESTEĞİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Abstract

Bu araştırma Türkiye'de Spor Liselerinde spor eğitimi gören öğrencilerin görüşleri doğrultusunda mesleki gelişim süreçlerinde yaşadıkları kariyer kaygılarıyla aile desteği arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmak amacı ile yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Türkiye'de spor liselerinde eğitim alan öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırma grubu Elazığ Kaya Karakaya Spor Lisesi, Malatya Battal Gazi Spor Lisesi, Şanlıurfa Spor Lisesi, Adıyaman Spor Lisesi, Kahramanmaraş Spor Lisesi ve Siirt Şehit Zafer Kılıç Spor Lisesi'nde spor eğitim gören öğrenciler oluşmaktadır. Araştırma grubu ise rastgele yöntemle seçilmiş 912 öğrenciden oluşmuştur. Öğrencilerin görüşlerini elde edebilmek için iki adet ölçek formu kullanılmıştır. Birinci ölçek, "Kariyer Kaygısı Ölçeği" olup, 14 madde ve 2 boyuttan oluşmaktadır. İkinci olarak, öğrencilerin meslek seçiminde aile desteğini belirlemek amacıyla "Meslek Seçiminde Aile Desteği Ölçeği" olup, 18 madde ve 2 boyuttan meydana gelmektedir. İlk olarak, ölçeklerin ve alt boyutlarından temin edilen verilerin normallik varsayımını gerçekleştirip gerçekleştirilmediğini belirlemek amacıyla normallik testi yapılmıştır. Sonrasında araştırma grubunun, kişisel değişkenlerine göre dağılımını ortaya koymak ve bağımsız değişkenlere bağlı değişim seviyesini değerlendirmek için parametrik ve non-parametrik testler uygulanmıştır. Yine, bağımlı değişkenler arasında ne seviyede ve yönde bir ilişki olduğunu tespit etmek için "Pearson Korelasyon Analizi" yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, cinsiyet, yaş, ailenin aylık geliri, sınıf, anne ve babanın eğitim durumları ve spor lisesinin adı gibi değişkenlerde, geleceğe yönelik meslek seçimi yaparken kariyer kaygısı taşıdıkları ve meslek seçiminde ailelerin öğrencileri etkilediği görülmüştür. Meslek seçimi yapılırken kadınların erkeklere oranla daha kaygılı oldukları tespit edilmiştir. Meslek seçiminde aile desteği konusunda ise yine kadınların erkeklere oranla daha ön planda oldukları ve aile desteğine daha çok ihtiyaç duydukları görülmüştür. Yaş büyüdükçe gelecek kaygısının daha da ön plana çıktığı tespit edilmiştir. Özellikle ailesinin aylık geliri düşük öğrencilerin meslek seçerken daha çok kariyer kaygısı yaşadığı aile desteğine ihtiyaç duyduğu görülmektedir. Ebeveynlerin eğitim durumlarının yüksek olmasının öğrencilere meslek seçerken, hedef koyarken daha az kariyer kaygısı duydukları ve daha iyi aile desteği gördükleri belirlenmiştir. "Kariyer Kaygısı Ölçeği" ve "Meslek Seçiminde Aile Desteği Ölçeği" arasında negatif yönde ve çok düşük seviyede ilişkinin olduğu elde edilmiştir. Bu ölçekler arasında en güçlü ilişkinin "Kariyer Kaygısı Ölçeği" ve "Meslek Seçiminde Aile Desteği Ölçeği" arasında (r= -0.477; p<.000) düşük düzeyde ilişki olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, spor liselerinde spor eğitimi gören öğrencilerin, kariyer kaygısı ve meslek seçiminde aile desteği almaları konusunda, bilgi sahibi olmaları amacıyla, spor liselerinde okul rehberlik servislerinin ailelerle işbirliği yaparak kariyer günleri yapılabilir. Okul ders programlarına meslekler ve kariyer kaygıları adı altında belirli gün ve saatlerde bütün öğrencilere meslek seçimi konusunda özellikle lise eğitiminin başlarında detaylı bir şekilde rehberlik yapılabilir.

This research was conducted in order to decipher the relationship between career concerns and family support experienced by students studying sports in Sports High Schools in Turkey in accordance with their opinions in professional development processes. The universe of the research is consists of students studying in sports high schools in Turkey. The research group consists of students studying sports at Elazig Kaya Karakaya Sports High School, Malatya Battal Gazi Sports High School, Şanlıurfa Sports High School, Adiyaman Sports High School, Kahramanmaraş Sports High School and Siirt Şehit Zafer Kılıç Sports High School. The research group consists of 912 randomly selected students. In order to obtain the opinions of the students, two scale forms were used. The first scale is the "Career Anxiety Scale" and consists of 14 items and 2 dimensions. Secondly, in order to determine the family support of students in choosing a profession, it is the "Family Support Scale for Choosing a Profession" and consists of 18 items and 2 dimensions. First, a normality test was conducted to determine whether the data obtained in the scales and their sub-dimensions fulfilled the assumption of normality. Then, parametric and non-parametric tests were applied to reveal the distribution of the research group according to personal variables and to evaluate the level of differentiation depending on independent variables. Again, "Pearson Correlation Analysis" was conducted to determine the level and direction of the relationship between the dependent variables. As a result of the analyses, it was seen that variables such as gender, age, monthly income of the family, class, educational status of the parents and the name of the sports high school carry career anxiety when choosing a profession for the future and that families affect students when choosing a profession. It has been observed that women are more anxious when choosing a profession than men. In terms of family support in choosing a profession, it has been seen that women are at the forefront of the profession compared to men and they need family support more.It has been determined that as the age gets older, the future anxiety becomes more prominent. In particular, it is seen that students with low monthly family income need family support who have more career anxiety when choosing a profession. It has been determined that parents have a high educational status, students feel less career anxiety when choosing a profession, setting goals, and receive better family support. It has been obtained that there is a negative and very low level of relationship between the "Career Anxiety Scale" and the "Family Support Scale for Career Choice". It was determined that the strongest relationship among these scales was low (r= -.477; p<.000) between "Career Anxiety Scale" and "Family Support Scale in Choosing a Profession". As a result, the concerns of students in sports high school sports and occupational choice in career to support the family in order to have information about how high school sports career in school counseling and guidance services. All students can be guided in detail about choosing a profession, especially at the beginning of high school education, on certain days and times under the name of professions and career concerns in the school curriculum.