FOF2 FREKANSININ UZUN SÜRELİ DEĞİŞİMİNİN YER'İN MANYETİK ALANI İLE İLİŞKİSİ

Abstract

Yer'in iyonküresi, uzay-havası incelemelerinde önemli bir etkendir ve iyonkürenin değişkenliği, iyonküre fiziği ve radyo haberleşmesi için önemlidir. Günümüz teknolojisinin en önemli özelliklerinden biri haberleşme sistemleri yardımıyla bilgi akışını kaliteli ve hızlı bir şekilde gerçekleştirerek insanlara bilgiye erişmede ve birbirleriyle haberleşmelerinde büyük kolaylık sağlamasıdır. İyonküreyi karakterize eden temel parametreler, yükseklik, enlem, boylam, yerel zaman, jeomanyetik aktivite ve Güneş aktivitesi ile değişimler gösteren elektron yoğunluğu dağılımıdır. Özellikle Güneş'teki manyetik aktiviteler iyonosfer dinamikleri üzerinde çok büyük etkilere sahiptir. Bu da Dünya'nın manyetik alanını etkileyerek iyonosfer kritik frekans değerinin değişmesine neden olmaktadır.Bu çalışmada, F2 tabakasının iyonosferik kritik frekans değişimi ile Dünya'nın manyetik alanı arasındaki ilişki incelenmiştir. İyonosferik foF2 verileri, Manila ( 121.1o D, 14.7o K )'daki iyonsonda istasyonundan alınmıştır. Dst verileri, Dünya Data Merkezinden alınmıştır. Güneş aktivitesinin foF2 üzerine etkisini görebilmek için Güneş'in aktif olduğu (1981) yılı ve Güneş'in aktif olmadığı (1985) yıllı foF2 verileri kullanılmıştır. Mevsimin etkisini tespit etmek için, her yılın tüm günleri, ekinoks (Mart, Nisan, Eylül, Ekim), yaz (Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos) ve kış (Kasım, Aralık, Ocak, Şubat) olarak üç mevsime ayrılmıştır. foF2'nin nasıl değiştiğini ve bu değişimin büyüklüğünü incelemek için her bir yerel zaman için lineer regresyon analizi kullanılmıştır Ayrıca manyetik alanın gecikmeli etkisini incelemek için gecikmiş regresyon analizi kullanılmıştır. Özellikle yüksek Güneş aktivitesi döneminde Dst'ye foF2'nin tepkisi açık bir şekilde görülmektedir. Dünya'nın manyetik alanı genellikle, foF2'nin gece azalmasına gündüz artmasına neden olur. Solar döngü, foF2'nin günlük değişimleri üzerinde önemli bir etkiye sahiptir.Anahtar Kelimeler: foF2, Dünya'nın Manyetik Alanı, Zaman Gecikmeli Regresyon Analizi

Earth?s ionosphere is a important factor in space weather investigations and the variability of the ionosphere is important for the ionopsheric physics and radio communications. In today? s technology one of the most important characteristic property of the communication systems is the making life easier by helping people to get the latest information in a sense of quality and speed. The characterizing propert of the ionosphere is the electron density distribution that shows varition as a function of height, latitude, longtitude, local time, geomagnetic activity and solar activity. Especially, the magnetic activities at Sun have huge effects on the ionospheric dynamics. This results in the influence of the Earth?s magnetic field by changing the ionospheric critical frequency.In this study, relationship between ionospheric critical frequency variation of F2 layer and Earth?s magnetic field has been investigated. Ionospheric foF2 datas were obtained from ionsonda station in Manila (121.1o E, 14.7o N). The Dst index were obtained from World Data Center. In order to investigate the effect on the foF2 of solar activity has been used foF2 datas of the high solar activity year (1981) and low solar activity year (1985). In order to investigate the effect of season, in each year all days were divided into three seasons, namely, equinox (March, April, September and October), summer (May, Jane, July and August) and winter (November, December, January and February). In order to investigate how foF2 varies and the extent of variation, linear regression analysis was used for each local time. Besides lagged regression analysis was used to investigate the lagged effect of magnetic field. Response of foF2 to Dst shows obvious especially in the high solar activity period. Generally, Earth?s magnetic field cause foF2 to increase at daytime and decrease at nighttime. Seasonal dependence of the diurnal variations of foF2 is very obvious.The solar cycle has important effect on the diurnal variations of foF2.Key Words: foF2, Earth?s Magnetic Field, Time-Lagged Regression Analysis