Pinus Brutia Ten. Yaprak ve Kozalak Ekstrelerinin Sıçanlarda LPS-Nedenli Akut Akciğer Hasarına Karşı Koruyucu Etkilerinin Değerlendirilmesi

Abstract

Akut akciğer hasarı, inflamasyon kaynaklı önemli bir akciğer komplikasyonudur. Akut akciğer hasarının ilerlemesi ile daha ciddi seyreden ve diffüz infiltrasyonla karakterize olan akut respiratuvar distres sendromu gelişmektedir. Akut akciğer hasarının ve akut respiratuvar distres sendromunun insidansı yüksek olup, dünya çapında özellikle gelişmekte olan ülkelerde yüksek mortalite ve morbidite oranları ile ilişkilidir. Pinus brutia Ten. (Pinaceae) bitkisi halk arasında öksürük, bronşit, astım, zatürre gibi akciğer ve solunum sistemi hastalıklarında yaygın kullanımı bulunan ve ülkemizde geniş doğal yayılış gösteren bir türdür. Etnonotanik kullanımının yanı sıra literatürde bitkinin anti-inflamatuar ve antioksidan aktiviteye sahip olduğu gösterilmiştir. Bu çalışmada, halk arasında akciğer ve solunum sistemi hastalıklarında yaygın kullanımı bulunan Pinus brutia Ten. bitkisinin iğne yaprak ve kozalaklarından hazırlanan sulu-metanol ekstrelerinin sıçanlarda ?lipopolisakkarit-nedenli akut akciğer hasarı? deney modelinde akut akciğer hasarına karşı profilaktik etkileri araştırılmış ve ekstrelerde tespit edilen fenolik bileşiklerin Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi ile miktar tayini gerçekleştirilmiştir. Ekstreler deney hayvanlarına 100, 200 ve 400 mg/kg dozlarda oral yolla uygulanmış ve referans ilaç olarak deksametazon (1,5 mg/kg) kullanılmıştır. Yaş/kuru akciğer ağırlık oranı, bronkoalveolar lavaj sıvısında diferansiyel beyaz kan hücresi ve sitokin seviyelerinin (interlökin-6, interlökin-8 ve tümör nekroz faktör-alfa) ölçümü, akciğer dokusunda peroksiredoksin-1 gen ekpresyonunun incelenmesi ve total antioksidan seviyesi, total oksidan seviyesi analizleri ve histopatolojik inceleme ile ekstrelerin etkinliği araştırılmıştır. Sonuçlara göre halk arasında akciğer hastalıklarına karşı kullanılan P. brutia?nın hem kozalak hem de yaprak ekstresinin uygulanan dozlarda anti-inflamatuvar ve antioksidan etkisine bağlı olarak AAH?de koruyucu tedavi etkinliği gösterdiği belirlenmiştir. Bununla birlikte, kozalak ekstresinin 200 mg/kg dozda uygulandığı gruptaki profilaktik etki öne çıkmaktadır. Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi analizi ile her iki ekstrenin farklı miktarlarda taksifolin, kateşin hidrat ve vanilik asit içerdiği tespit edilmiştir. Kozalak ekstresinde kateşin hidrat (0,12 g/100 g) ve vanilik asit (0,02 g/100 g) miktarı yaprak ekstresindeki miktarlardan fazla bulunmuştur (sırasıyla 0,04 g/100 g ve 0,001 g/100 g). Taksifolin miktarı ise yaprak ekstresinde 0,28 g/100 g; kozalak ekstresinde 0,11 g/100 g olarak hesaplanmıştır.