İBNU'N-NÂZIM'IN ARAP DİLİ ALGISI (ELFİYYE ŞERHİ ÖZELİNDE)

Abstract

Endülüs'ün önemli dilcilerinden biri olan İbnu'n-Nâzım, 1240-1287 tarihleri arasında Şam'da yaşamıştır. Onun yaşadığı dönemde bu bölgede Eyyûbîler ve Memlükler hüküm sürmüşlerdir. Dil konusunda önemli bir yetkinliğe sahip olan İbnu'n-Nâzım'ın bu yönü babasının manzûm eseri Elfiyye üzerine yazmış olduğu şerhte açıkça görülmüktedir. İlk dönem nahivcilerin tartışmış olduğu bütün konuları ele alarak ve bunlar arasında çeşitli tercihlerde bulunarak eserini desteklemeye çalışmıştır. Çalışmamızda, İbnu'n-Nâzım'ın yaşadığı dönemin siyasi, sosyal ve kültürel yönlerini, müellifin yaşam hikâyesini, dilde kaynak olarak kullandığı naklî ve aklî delilleri, dil mekteblerinden Basra ve Kûfe ekollerine yaklaşımını, her iki ekolün en önemli temsilcilerine karşı tercih ve tenkitlerini; ele aldık. Anahtar Kelimeler: İbnu'n-Nâzım, Arap Dili, Şerhu Elfiyye, Sarf, Nâhiv

İbnu'n-Nazım, one of the most important linguists of Andalusia, lived between 1240 and 1287. The region he lived in was being ruled by Ayyubid and Mamluk during his lifetime. His significant linguistic competence can be clearly seen in the commentary book he has written on his father's poetic work, Sharh Al-Alfiyye. He has tackled all the subjects discussed by the earliest scholars of syntax and has supported some of the ideas he agreed with. In this study we have discussed the political, social and cultural aspects of İbnu'n-Nazım's era, his life, the transferred and logical evidences he has used as a source for language studies, his approach towards Basra and Kufe,the two outstanding language schools, and his ideas and critics about the representatives of these two schools. We have expressed his preferences in detail in separate titles. Key Words: Ibnu'n-Nazım, Arabic language, sentax, morfology, Sharh Alfiyye