SEMTOMATİK VE ASEMPTOMATİK İNTERNAL KAROTİS ARTER STENOZU OLAN HASTA GRUBLARINDA NFL VE GFAP DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

Abstract

Serebrovasküler hastalıklar tüm dünyada kardiyovasküler hastalıklardan sonra en sık ikinci ölüm nedeni olup, iskemik inmelerin önemli bir kısmından karotis arter stenozu sorumludur. Günümüzde bu hastaların klinik sınıflandırılmasında biyobelirteçlerin kullanımına yönelik çalışmalar giderek artmaktadır. Bu çalışmada semptomatik ve asemptomatik karotis arter stenozu olan hastalarda Glial Fibriller Asidik Protein (GFAP) ve Nörofilament Hafif Zincir (NFL) düzeyleri incelenmiş, stenoz derecesi ve risk faktörleriyle ilişkileri araştırılmıştır. Özellikle asemptomatik grupta elde edilen sonuçlara odaklanılmıştır. Çalışmaya semptomatik ve asemptomatik karotis stenozlu hastalar ile kontrol grubu dahil edilmiştir. Katılımcıların demografik verileri, klinik özellikleri ve risk faktörleri (hipertansiyon, diyabet vb.) kaydedilmiş; serum GFAP ve NFL düzeyleri ELISA yöntemiyle ölçülmüş, stenoz dereceleri görüntüleme yöntemleriyle belirlenmiştir. Veriler istatistiksel olarak karşılaştırılmıştır. Semptomatik grupta GFAP ve NFL düzeyleri asemptomatik gruba göre anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur. Bununla birlikte, asemptomatik grupta da bu biyobelirteçlerin kontrol grubuna göre belirgin şekilde yüksek olduğu gösterilmiştir. Asemptomatik hastalar kendi içlerinde değerlendirildiğinde, stenoz derecesi arttıkça NFL düzeylerinde anlamlı artış gözlenmiştir. GFAP düzeylerinde gruplar arasında belirgin farklılık olmamakla birlikte, asemptomatik grupta risk faktörleri açısından dikkat çekici sonuçlar elde edilmiştir. Hem semptomatik hem de asemptomatik gruplarda hipertansiyon ve diyabet sıklığının kontrol grubuna göre anlamlı derecede daha yüksek olması, bu komorbiditelerin karotis stenozunun gelişiminde kritik rol oynadığını ortaya koymuştur. GFAP ve NFL, karotis stenozunun klinik şiddetini ve semptomatik durumunu yansıttığı görülmüştür. Çalışmamızda ayrıca asemptomatik hastaların da biyobelirteç düzeylerinde yükselme ve risk faktörlerinin etkili olduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgular, asemptomatik hastaların 'düşük riskli' olarak kabul edilmemesi gerektiğini, hipertansiyon ile diyabetin etkin kontrolünün bu grupta büyük önem taşıdığını göstermektedir. Bunlarla beraber inme riski açısından yakından izlenmeleri gerektiğini ve girişimsel tedavi gerektiren stenoz oranlarının gözden geçirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Anahtar Kelimeler: Asemptomatik karotis stenozu,Semptomatik karotis stenozu, GFAP, NFL, hipertansiyon, diyabet, biyobelirteç,inmeCerebrovascular diseases are the second leading cause of death worldwide after cardiovascular diseases, and carotid artery stenosis accounts for a significant proportion of ischemic strokes. In recent years, research on the use of biomarkers in the clinical classification of these patients has increased. In this study, serum levels of Glial Fibrillary Acidic Protein (GFAP) and Neurofilament Light Chain (NFL) were investigated in patients with symptomatic and asymptomatic carotid artery stenosis, and their associations with stenosis severity and risk factors were analyzed, with a particular focus on findings in the asymptomatic group. The study included symptomatic and asymptomatic carotid stenosis patients as well as a control group. Demographic data, clinical features, and risk factors (such as hypertension and diabetes) were recorded; serum GFAP and NFL levels were measured using the ELISA method, and stenosis severity was assessed through imaging techniques. Data were analyzed statistically. GFAP and NFL levels were significantly higher in the symptomatic group compared to the asymptomatic group. However, in the asymptomatic group, these biomarkers were also significantly elevated compared to the control group. Within the asymptomatic group, increasing stenosis severity was associated with a significant rise in NFL levels. Although no marked differences in GFAP levels were observed among subgroups, noteworthy associations with risk factors were identified. Both symptomatic and asymptomatic groups showed a significantly higher prevalence of hypertension and diabetes compared to controls, underscoring their critical role in the development of carotid stenosis. GFAP and NFL were found to reflect the clinical severity and symptomatic status of carotid stenosis. Importantly, this study also revealed that asymptomatic patients exhibit elevated biomarker levels and are influenced by risk factors. These findings highlight that asymptomatic patients should not be considered "low-risk," emphasize the importance of strict control of hypertension and diabetes, and suggest that such patients require close monitoring for stroke risk and a re-evaluation of intervention thresholds for carotid stenosis. Keywords: Asymptomatic carotid stenosis, Symptomatic carotid stenosis, GFAP, NFL, hypertension, diabetes, biomarker, stroke