HALİT ZİYA UŞAKLIGİL ROMANLARINDA MATERYALİST VE İDEALİST ARGÜMANLAR

Abstract

Halit Ziya Uşaklıgil romanları çalışma da felsefe düşünceleriyle yeniden okunur. İdealist ve materyalist argümanlar romanların merkezinde yer alan çatışmaları kurgular. Roman karakterleri, olaylar, durumlar, mekânlar, kullanılan nesneler diyalektik yasalara uygun olarak tez antitez bileşkesiyle alt ve üst yapı merkeziliğinde aktarılır. Materyalist unsurlar Marx ve Engels'in Tarihsel materyalizminin etkisiyle ekonomik özellikler bazında ve yeni materyalizm adıyla ortaya çıkan tüketim, eşyaya bağlılık, fetişizm kavramlarıyla metinlerde bulunur. Özellikle materyalist kavramlar birbiriyle sürekli etkileşim halindedir. Birinin varlığı doğrudan diğer kavramların ortaya çıkmasını zorunlu kılar. Dolayısıyla karakterlerde görülen emeğin nesneleşmesi kavramı beraberinde yabancılaşma, özel mülkiyet ve özgürlük sorunsalını getirir. İdealizm ise hem idealize karakterler hem de olumsuzlanan ideal algısıyla iki boyutlu olarak ele alınır.

Halit Ziya Uşaklıgil is re-read with his thoughts on philosophy while working on his novels. Idealist and materialist arguments construct conflicts at the center of the novels. Novel characters, events, situations, spaces, objects used, in accordance with the dialectical laws, thesis and antithesis junction is transferred in the center of infrastructure and superstructure. Materialist elements are found in the texts with the concepts of consumption, loyalty to goods, fetishism, which emerged on the basis of economic characteristics and under the name of new materialism under the influence of the historical materialism of Marx and Engels. In particular, materialist concepts are in constant interaction with each other. The existence of one necessitates the emergence of other concepts directly. Therefore, the concept of objectification of labor in characters brings along the problem of alienation, private property and freedom. Idealism, on the other hand, is handled in two dimensions with both idealized characters and negative perception of ideal.