ATA ATACANOV’UN ŞİİRLERİNDE PEKİŞTİRME VE VURGULAMAYI ANLATAN MODAL SÖZLER

Abstract

Türkmen Türkçesinde, modal sözler gramer kategorisi olarak ayrı bir başlık altında sınıflandırılmaktadır. Bu bağlamda modal sözler ayrı bir sözcük kategorisi olarak kabul edilir. Modal sözlerin Türkmen Türkçesinde kendine özgü bir işlevi ve kullanımı vardır. Modal sözlerin Türkmen Türkçesindeki kullanımı dil bilgisel ve anlatımsal özelliklerle belirlenir ve dilin zenginliğine katkıda bulunur. Bu çalışmada Türkmen şairi Ata Atacanov’un şiirleri taranarak pekiştirme ve vurgulamayı anlatan modal sözler tespit edilmiştir. Modal sözler, güçlendirme, pekiştirme ve vurgulama amacıyla kullanılan; düşüncenin yönünü değiştiren sözcüklerdir. Bu çalışmada sadece pekiştirme ve vurgulamayı anlatan modal sözler incelenmiştir. Şiirlerde modal sözlerin nasıl kullanıldığını tespit etmek için böyle bir çalışma yapılmıştır. Bu amaçla Atacanov’un şiirlerindeki pekiştirme ve vurgulamayı anlatan modal sözler tespit edilmiştir ve örneklerdeki kullanımı ile izah edilmiştir. Böylece Atacanov’un, şiirlerinde bu modal sözlerin nasıl kullanıldığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Taranan şiirlerde “Hääli şindi, Haas, Uçursız, Kään, Uçursız kään, Gatı, Hava, Arlı, Garşı, Ençeme, Basım, Birden, Yene Örään, Tiiz, Valla, Esli, Bütiinley, Hut, Telim, Birhiili, Nääçe, Günde Günde, Gaytaalap, Gayta”, olarak sıralanabilecek 25 pekiştirme ve vurgulama bildiren modal söz tespit edilmiştir. Modal sözler Türkmen Türkçesinde ve diğer Türk lehçelerinde daha çok karşılıklı konuşmalarda ve nesir yazılarında kullanılmıştır. Çalışmada şiirlerdeki kullanımın nasıl olduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır. Atacanov, önemli bir Türkmen şairi olduğu için tercih edilmiştir.