Obez bireylerde diyet ve elektriksel kas uyarımı (EMS) müdahalelerinin betatrofin, irisin ve yeme davranışları üzerine etkisi

Abstract

Obezite, günümüzde prevalansı hızla artan ve metabolik, hormonal ve inflamatuar mekanizmalarla ilişkili kompleks kronik bir hastalık olarak önemli bir halk sağlığı sorunu oluşturmaktadır. Son yıllarda enerji homeostazı, glukoz metabolizması ve lipid düzenlenmesinde rol oynayan irisin ve betatrofin gibi biyobelirteçler, obezitenin patofizyolojisinin anlaşılmasında dikkat çekmektedir. Ayrıca egzersize benzer metabolik etkiler oluşturabilen elektriksel kas uyarımı (EMS) uygulamalarının obezite tedavisindeki potansiyel etkileri araştırılmaktadır. Bu çalışma, obez bireylerde uygulanan diyet tedavisi ile diyetle birlikte uygulanan EMS'nin, serum irisin ve betatrofin düzeyleri ile yeme davranışları üzerindeki etkilerini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, Dicle Üniversitesi ve Fırat Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümleri iş birliğiyle yürütülmüştür. Çalışmaya yaşları 18-64 arasında değişen ve beden kütle indeksi (BKİ) 30-45 kg/m² olan toplam 44 obez birey dahil edilmiştir. Katılımcılar rastgele iki gruba ayrılmış; birinci gruba yalnızca diyet tedavisi uygulanırken, ikinci gruba diyet tedavisine ek olarak haftada iki kez olmak üzere toplam sekiz seans EMS uygulaması yapılmıştır. Araştırma kapsamında bireylerin antropometrik ölçümleri, vücut kompozisyon analizleri, biyokimyasal parametreleri, serum irisin ve betatrofin düzeyleri değerlendirilmiştir. Ayrıca katılımcıların yeme davranışları Üç Faktörlü Yeme Davranışı Ölçeği (TFEQ) ve iştah durumları Görsel Analog Skala (VAS) kullanılarak incelenmiştir. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda her iki grupta da antropometrik ölçümler ve bazı metabolik parametrelerde iyileşmeler gözlenmiştir. Diyet+EMS grubunda vücut kompozisyonu ve bazı metabolik göstergelerde daha belirgin değişiklikler saptanmıştır. Bununla birlikte serum irisin ve betatrofin düzeylerinde grup içi ve gruplar arası karşılaştırmalarda istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık belirlenmemiştir. Ayrıca yeme davranışları açısından değerlendirildiğinde, müdahalelerin bilişsel kısıtlama ve iştah kontrolü üzerinde olumlu etkiler oluşturduğu gözlenmiştir. Sonuç olarak, obez bireylerde uygulanan diyet tedavisine eklenen EMS uygulamasının bazı antropometrik ve metabolik parametreler üzerinde olumlu etkiler sağlayabileceği, ancak kısa süreli müdahale sonunda irisin ve betatrofin düzeylerinde anlamlı değişiklik oluşturmadığı görülmüştür. Bu nedenle EMS'nin obezite tedavisindeki biyokimyasal etkilerinin daha geniş örneklemli ve uzun süreli çalışmalarla desteklenmesi gerektiği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Obezite, EMS, irisin, betatrofin, yeme davranışıObesity is a complex chronic disease associated with metabolic, hormonal, and inflammatory mechanisms, and its rapidly increasing prevalence has become a major public health problem worldwide. In recent years, biomarkers such as irisin and betatrophin, which play important roles in energy homeostasis, glucose metabolism, and lipid regulation, have attracted attention in understanding the pathophysiology of obesity. In addition, the potential effects of Electrical Muscle Stimulation (EMS), which can produce exercise-like metabolic responses, have been investigated in obesity treatment. This study was conducted to evaluate the effects of diet therapy alone and diet combined with EMS on serum irisin and betatrophin levels and eating behaviors in obese individuals. The research was carried out between May 2025 and March 2026 in collaboration with the Departments of Nutrition and Dietetics at Dicle University and Fırat University. A total of 44 obese individuals aged between 18 and 64 years with a body mass index (BMI) of 30–45 kg/m² were included in the study. Participants were randomly divided into two groups: the first group received only diet therapy, while the second group received diet therapy combined with EMS sessions twice a week for a total of eight sessions. Anthropometric measurements, body composition analyses, biochemical parameters, and serum irisin and betatrophin levels were evaluated within the scope of the study. In addition, eating behaviors and appetite status of the participants were assessed using the Three-Factor Eating Questionnaire (TFEQ) and the Visual Analog Scale (VAS). The obtained data were analyzed using appropriate statistical methods. As a result of the study, improvements were observed in anthropometric measurements and some metabolic parameters in both groups. More pronounced changes in body composition and certain metabolic indicators were detected in the diet+EMS group. However, no statistically significant differences were found in serum irisin and betatrophin levels in either within group or between group comparisons. Furthermore, positive effects on cognitive restraint and appetite control were observed in eating behavior assessments. In conclusion, adding EMS to diet therapy in obese individuals may provide beneficial effects on certain anthropometric and metabolic parameters; however, no significant changes were observed in irisin and betatrophin levels following the short-term intervention. Therefore, the biochemical effects of EMS in obesity treatment should be supported by further studies with larger sample sizes and longer intervention periods. Keywords: Obesity, EMS, irisin, betatrophin, eating behavior