DENEYSEL SEREBRAL İSKEMİ- REPERFÜZYON OLUŞTURULMUŞ RATLARDA KLOPİDOGREL KULLANIMININ KORUYUCU ETKİLERİNİN İNCELENMESİ

Abstract

İnme (stroke) tüm dünyada koroner kalp hastalığı ve kanserlerin ardından üçüncü sırada gelen ölüm nedenidir. İskemik inme ise inmelerin en sık görülen tipidir. İskemik inme; serebral kan akımının azalmasına sekonder olarak biyokimyasal ve immünolojik birçok reaksiyonun gerçekleştiği bir süreçtir. İskemik inme araştırmalarında son yıllarda moleküler, genetik, klinik ve biyokimyasal olarak önemli gelişmeler izlenmektedir.Apoptozis, beyin parankiminin iskemi sonrası reperfüzyon ve sekonder zedelenmesindeki en önemli mekanizmalardan birisidir. Serebral iskemide hücre ölümüne uzanan olayları başlatan birçok faktör bulunmaktadır. Örneğin hücre içi kalsiyum artışı ve serbest radikalerin artışı, fosfalipazlar, proteazlar ve endonükleazlar gibi enzimlerin aktivasyonu apopitoza yol açan uyarılardandır. En önemli faktörlerin başında hücre içi kalsiyum konsantrasyonundaki aşırı artış gelmektedir. N-metilD-aspartat (NMDA) reseptörlerdeki iyon kanalları Ca+2'nın hücreye girişini artırarak hücre ölümüne neden olmaktadırlar. Bu durum spesifik gen transkripsiyonları ve protein sentezine neden olur. Bu yolun etkilerini azaltmak için birçok ajanla deneysel çalışmalar yapılmıştır. Örnek olarak askorbik asit, alfa tokoferol, N-asetilsistein verilebilir.Klopidogrel, trombosit P2Y12 reseptörlerinde ADP'nin etkisini inhibe ederek trombosit agregasyonunu bozan, kanama zamanını uzatan ve kan viskozitesini azaltan bir ön ilaçtır. Bununla beraber trombositlerin inflamatuvar özelliklerinin ortaya konması ve antitrombositer tedavinin inflamasyon belirteçleri üzerindeki etkileri araştırma sebebi olmuştur. Bu çalışmada; iskemi-reperfüzyon oluşturulan ratlara işlem öncesi ve sonrasında 5 gün süre ile düzenli olarak klopidogrel molekülü uygulandı. Dekapite edilen ratların beyin dokularına histopatolojik incelemeler yapıldı, serumlarında ise oksidan ve antioksidan düzeyleri belirlendi. Klopidogrel uygulanan ratların antioksidan düzeylerinin ve histopatolojik incelemelerinin kontrol grubuna göre sonuçlarının daha anlamlı olduğu tespit edildi.Sonuç olarak bu çalışma ile klopidogrelin iskemik inmenin etkilerini azaltmada etkili olabileceği kanısına varılmıştır.Anahtar kelimeler: İskemik inme, Klopidogrel, Rat

In the list of causes for death stroke is the third rank following coronary heart diseases and cancers in all over the world. Ischemic stroke is the most common type of strokes. Ischemic stroke is a process accompanied by a variety of biochemical and immunological reactions secondary to the fall in cerebral blood flow. In the recent years major molecular, genetic, clinical and biochemical advances were recorded in ischemic stroke studies.Apoptosis is one of the most significant mechanisms in the reperfusion and secondary injury of the brain parenchyma after ischemia. There are a number of factors that start the events leading to cellular death in cerebral ischemia. For instance, increase in the intracellular calcium and free radicals, activation of the enzymes such as phospholipases, proteases, and endonucleases are the stimulants leading to apoptosis. The most important factor is the excessive increase in the intracellular calcium concentration. The ion channels in N-methyl-D-aspartate (NMDA) receptors increases the amount of Ca2+ entering into the cell and results with cell death. This causes specific gene transcriptions and protein synthesis. To decrease the effects of this pathway a number of studies were conducted with a number of agents such as ascorbic acid, alphatocopherol, and N-acetylcystein.Clopidogrel is a prodrug that disrupts platelet aggregation, prolongs bleeding time, and decreases blood viscosity by inhibiting the effect of ADP on the platelet P2Y12 receptors. In addition, introduction of the inflammatory properties of platelets and effects of the anti-platelet treatment on the inflammation markers were investigated. In this study, clopidogrel molecule was regularly administered to rats with induced ischemia-reperfusion for 5 days before and after the operation. Histopathological examinations were conducted in the brain tissues and the levels of oxidants and antioxidants were determined in the serum samples of decapitated rats. It was determined that the results in the clopidogrel administered rats showed significant antioxidant levels and histopathological examinations when compared to the control group.In conclusion, it is suggested that clopidogrelin might be effective in decreasing the effects of the ischemic stroke.Key words: Ischemic stroke, Clopidogrel, Rat