ŞEKİL HATIRLAMALI CU-AL-CO ALAŞIMLARININ ÜRETİMİ VE FİZİKSEL ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ

Abstract

Bu çalışmada Cu-Al-Co şekil hatırlamalı alaşım sisteminde, Kobalt etkisinin, alaşımın kristal yapısına, dönüşüm sıcaklığına, mikro yapıya etkisi incelenmiştir. Cu-Al-Co alaşım sisteminin çoğu bakır bazlı alaşımlar gibi 18R martensit yapı sergiledikleri tespit edilmiştir. Dönüşüm sıcaklıkları incelendiğinde, faz dönüşümünün bütün alaşım sistemi için 250 oC nin üzerinde olduğu bulunmuş ancak kobalt oranına göre düzenli bir artış veya azalış görülmemiştir. Bunun sebebinin Kobalt oranı değişirken, Cu ve Al oranlarındaki değişim olmasıdır. Cu-Al-Co alaşım sistemin mikro yapı incelemeleri sonucu, dört alaşım sisteminde de martensit faz ve bununla birlikte çökeltilere rastlanmıştır. Kobalt oranının artması çökeltilerin büyümesine neden olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca yapılan Vickers mikrosertlik ölçümlerine göre, ortalama sonuçlar kıyaslanırsa, Kobalt miktarıyla mikrosertlik artmıştır. Bu sonuç bize Kobalt katkısının Cu-Al alaşımının dayanaklığını artırdığını gösterir. Anahtar kelimeler: Şekil hatırlamalı alaşım; çökelti; martensit; Vickers sertlik.

In this study, the effect of Co content on crystal structure, transformation temperature and microstructure of Cu-Al-Co shape memory alloy system were investigated. It was detected that similar to most other copper-based systems, Cu-Al-Co alloy system had also 18R type martensitic structure. The transformation temperatures was found higher than 250 °C for the whole range of compositions of this alloy while a regular increase or decrease in the value with Co content was not observed. This was attributed to variation of Cu and Al contents while the Co content was changed. The microstructural examination of four different Cu-Al-Co alloys indicated the presence of martensite phase together with precipitates. It was realized that the size of precipitates increases with increasing Co content. Additional to that, if the average hardness values obtained from the Vickers micro-hardness tests are compared, it can be stated that the hardness value increases with increasing Co content. All these results point out that increasing Co content increases the strength in Cu-Al-Co shape memory alloy system. Keywords: Shape memory alloy; participate; martensite; Vicker hardness.