Global Terörizm Endeksi ve Ekonomik Değişkenler: D-8 Ülkeleri Perspektifi

Abstract

Dünya genelinde güvenlik ve istikrar açısından büyük endişe kaynaklarından biri terörizmdir. Terörizmin arkasındaki motivasyonlar farklı olabilmekte ve terör örgütlerinin hedefleri çeşitlilik gösterebilmektedir. Bu nedenle uluslararası sistemin önemli bir sorunu olan terörizmin potansiyel dinamiklerinin irdelenmesi ekonomik istikrarın sağlanması, kalkınma süreçlerinin izlenmesi, yatırım ve ticaret akışlarının anlaşılması, küresel ve bölgesel ilişkilerin belirlenmesi için oldukça önemlidir. D8 ülkeleri (Endonezya, Türkiye, İran, Mısır, Nijerya, Bangladeş, Pakistan ve Malezya) ekonomik ve bölgesel işbirliği potansiyeli açısından önemli bir grup olmakla birlikte terörizm gibi küresel güvenlik sorunlarıyla da karşı karşıyadır. Bu nedenle çalışmada, 2002-2023 döneminde D-8 ülkelerinde nihai tüketim harcamaları, askeri harcamalar, brüt sabit sermaye oluşumu, kişi başına GSYH, dış ticaret hacmi, resmi döviz kuru gibi değişkenlerin, Global terörizm endeksi ile aralarındaki ilişki panel veri analizi ile incelenmiştir. Çalışma sonucunda, D-8 ülkeleri için panelin genelinde eş bütünleşik ilişki bulunmuştur. D-8 ülkeleri için uzun dönem parametreleri incelenmiş, Mısır, Bangladeş, Pakistan, Malezya ve Türkiye için uzun dönem parametrelerinin anlamlı, İran ve Endonezya için anlamsız olduğu belirlenmiştir. Nedensellik analizi sonucunda, Global terörizm endeksi ile döviz kuru arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi, nihai tüketim harcamaları ve kişi başı GSYH arasında tek yönlü nedensellik ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.