Beden eğitimi öğretmen adaylarının kaynaştırma eğitimine yönelik öz yeterlik algılarının incelenmesi (Elazığ ili örneği)

Abstract

Bu araştırmanın amacı, beden eğitimi alan öğretmen adaylarının kaynaştırma eğitimine yönelik öz yeterlik algılarının farklı değişkenlere göre incelenmesidir. Çalışmada öğretmen adaylarının kaynaştırma eğitimine göre öz yeterlik düzeylerinin; öğrenim görülen bölüm, cinsiyet, yaş, aile içerisinde özel gereksinimi olan birey bulunma durumu ve özel gereksinimi olan bireylerle etkileşim deneyimi gibi değişkenlere bağlı olarak değişip değişmediği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırma, nicel araştırma yaklaşımlarından tarama modeli esas alınarak yürütülmüştür. Çalışmanın örneklem grubunu beden eğitimi ve spor alanında eğitim gören toplam 446 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde kişisel bilgi formu ile birlikte Kaynaştırma Eğitimine Yönelik Öz Yeterlik Ölçeği kullanılmıştır. Söz konusu ölçek işbirliği ve öğretim süreci olmak üzere iki alt boyuttan meydana gelmektedir. Elde edilen veriler üzerinde normallik ve güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiş; istatistiksel analizlerde bağımsız örneklemler t-testi ile tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yöntemlerinden yararlanılmıştır. Gruplar arasındaki farklılıkların hangi değişkenlerden kaynaklandığını belirlemek amacıyla ise Post Hoc LSD testi uygulanmıştır. Araştırma sonuçları, beden eğitimi alan öğretmen adaylarının kaynaştırma eğitimine yönelik öz yeterlik algı düzeylerinin genel olarak olumlu ve ortalamanın üzerinde olduğunu göstermiştir. Katılımcıların işbirliği alt boyutundan aldıkları ortalama puanının x̄=3.8274±,73201, öğretim süreci alt boyutunun x̄=3.7514±0.67961 ve genel öz yeterlik ortalama puanının ise x̄=3.7910±0.68115 olduğu belirlenmiştir. Yapılın analizler göre bölüm ve cinsiyet değişkenleri göre öğretmen adaylarının kaynaştırma eğitimine yönelik öz yeterlik algılarında anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır. Yaş değişkeni bakımından anlamlı farklılık bulunduğu ve özellikle 20 yaş grubundaki katılımcıların öz yeterlik düzeylerinin diğer yaş gruplarına göre anlamlı olarak düzeyde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ailede özel gereksinimi olan birey bulunma durumunun yalnızca öğretim süreci boyutunda anlamlı farklılık oluşturduğu görülmüştür. Bunun yanı sıra, özel gereksinimi olan bireylerle daha önce etkileşim kurmuş olan öğretmen adaylarının işbirliği, öğretim süreci ve genel öz yeterlik puanlarının anlamlı düzeyde anlamlı olarak düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, beden eğitimi alan öğretmen adaylarının kaynaştırma eğitimine ilişkin olumlu öz yeterlik algısına sahip oldukları ve özel gereksinimi olan bireylerle gerçekleştirilen doğrudan etkileşim deneyimlerinin bu öz yeterlik düzeyini artırıcı bir etkiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda öğretmen yetiştirme programlarında uygulamaya dayalı eğitim etkinliklerinin artırılmasının önemli olduğu düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Kaynaştırma eğitimi, öz yeterlik, beden eğitimi öğretmen adayları, özel gereksinimi olan bireyler, kapsayıcı eğitim.The aim of this study is to examine the self-efficacy levels of physical education teacher candidates towards inclusive education in terms of various variables. In the study, it was investigated whether the self-efficacy levels of teacher candidates towards inclusive education differed according to department, gender, age, having an individual with special needs in the family, and previous interaction with individuals with special needs. The study was conducted using the survey model, one of the quantitative research methods. The sample of the study consisted of 446 teacher candidates studying in the field of physical education and sports. A personal information form and the Self-Efficacy Scale for Inclusive Education were used as data collection tools. The scale consisted of two sub-dimensions: collaboration and instructional process. In the analysis of the data, normality and reliability analyses were conducted, and independent samples t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) were applied. Post Hoc LSD test was used to determine significant differences. According to the findings of the study, it was determined that the self-efficacy levels of physical education teacher candidates towards inclusive education were positive and above the moderate level. The participants had a mean score of x̄=3.8274±0.73201 in the collaboration sub-dimension, x̄=3.7514±0.67961 in the instructional process sub-dimension, and x̄=3.7910±0.68115 in general self-efficacy. No significant differences were found in self-efficacy levels towards inclusive education according to department and gender variables. However, a significant difference was found according to age variable, and it was observed that teacher candidates in the age group of 20 had higher self-efficacy levels. According to the variable of having an individual with special needs in the family, a significant difference was found only in the instructional process sub-dimension. In addition, it was determined that teacher candidates who had previous interaction with individuals with special needs had significantly higher collaboration, instructional process, and general self-efficacy scores. As a result, it was concluded that physical education teacher candidates had positive self-efficacy perceptions towards inclusive education and that direct interaction experience with individuals with special needs increased self-efficacy levels. In this context, it is recommended to include more practice-based educational processes in teacher training programs. Keywords: Inclusive education, self-efficacy, physical education teacher candidates, individuals with special needs, inclusive practices.