OSMANLI MODERNLEŞME SÜRECİNDE AYDINLAR VE BÜROKRASİNİN ROLÜ

Abstract

17. yy’da Batı Avrupa’da ortaya çıkan modernleşme, ekonomik, siyasi ve sosyo-kültürel bir değişim sürecidir. Modernleşme; endüstrileşme, ulus devlet, kentleşme, bireyselleşme, sekülerleşme ve bilimsel düşünce gibi unsurlara dayanmaktadır. Bu bağlamda modernleşme, aynı zamanda gelişmişliğin bir göstergesi olarak kabul edilir. Bu nedenle modernleşme düşüncesi Batı dışı toplumlar için ulaşılması gereken bir hedef olarak görülmüştür. Osmanlı İmparatorluğu için de modernleşme, geri kaldığı Batı karşısında tekrar üstünlüğü elde etmek için, takip edilmesi gereken zaruri bir yol olarak ortaya çıkmış olan bir düşüncedir. Ancak Osmanlı modernleşme düşüncesi Batı’dan farklı olarak kendi iç dinamikleri ile değil de siyasi otoritenin bir projesi olarak, üstten alta doğru şekillenen bir süreç olmuştur. Bu süreçte temel hedef ise merkezileşme isteğidir. Bu bakımdan Osmanlı modernleşme süreci ekonomik ve sosyo-kültürel boyutları eksik olan bir harekettir ve temeli aydınlar ve bürokrasiye dayanmaktadır. Bu makalenin amacı Osmanlı modernleşme sürecinin bir merkezileşme hareketi olduğunu göstermek ve bu süreçte aydınların ve bürokrasinin rolünü ve önemini belirtmektir.  

Modernization emerged in Western Europe in the 17th century and is a period of economic, political and socio-cultural change. The basis of modernization is industrialization, nation state, urbanization, individualization, secularization and scientific thinking. In this context modernization is regarded as a sign of development. For this reason, modernization has been seen as a goal to be attained for non-Western societies. Since the Ottoman Empire lost its superiority over Western Europe, modernization has become a compulsory way. However, Ottoman modernization did not appear with its internal dynamics. Contrary to Western Europe, modernization in the Ottoman Empire is a project of the political authority. Centralization is the basis of Ottoman modernization. In this respect, Ottoman modernization process is a movement lacking economic and socio-cultural dimensions and is based on foundational intellectuals and bureaucracy. The purpose of this article is to show that the Ottoman modernization process is a centralization movement and to indicate the role and importance of intellectuals and bureaucrats in this process.