Doğu Batı Ekseninde Orta Doğu’nun Tanımı ve Sınırları

Abstract

Doğu, Batı, Kuzey ve Güney, coğrafi kavramlar olarak tanımlanmanın ötesinde zamanla kullanım alanlarına göre farklı bir boyut kazanmıştır. Her uygarlık kendi Doğu ve Batı’sını oluştururken neye ve kime göre Doğu, Batı sorularına cevap hakkı doğmuştur. Dünyayı Doğu, Batı, Kuzey ve Güney kavramları ile bölen Batılı dünya anlayışı, bunu yaparken coğrafi nitelemelerden uzak bir bakış açısıyla hareket etmiştir. Üstelik onu, önce kendi açısından yakınlık ve uzaklığa, daha sonra gelişmişlik seviyelerine göre sınıflandırmıştır. Bir noktadan sonra bu tanımlama ve sınıflandırmalar, mekana uyarlanarak ona yeni anlamlar yüklenmiştir. Bu şekilde üretilen mekanlardan biri de Orta Doğu’dur. Dönemin hakim gücü İngiltere'nin konumuna göre tanımlanan bu saha, bazı coğrafyacılar tarafından Güneybatı Asya, ön Asya olarak tanımlanan sahayı kapsar fakat büyük güçlerin odak noktası olan Orta Doğu’nun sınırları dönemlere göre değişkenlik gösterir. Orta Doğu’nun tanımı ve sınırları objektif bakış açısından uzak subjektif bir nitelik taşımaktadır. Batı bakış açısıyla oluşturulan tanım oryantalist söylemlerle şekillenerek zamanla yaygın bir kullanım alanı bulmuştur. Bu çalışmada amaç, Doğu ve Batı kavramını hem coğrafi hem de politik açıdan açıklamak; hayali olarak kurgulanan Doğu ve Batı’nın mekânsal analizini yapmak, Türkiye’nin yakın kara havzası olan Orta Doğu’nun bu sistemdeki yerini belirlemektir. Bu kapsamda Doğu ve Batı ekseninde Orta Doğu’nun sınırları Coğrafya biliminin temel prensipleri çerçevesinde belirlenecektir.