İLİŞKİSEL SERMAYE İLE YAPISAL SERMAYENİN İLİŞKİ DÜZEYİNİN ENTELEKTÜEL SERMAYE DÜZEYİNE VE İŞLETMENİN FİNANSAL VE FİNANSAL OLMAYAN PERFORMANSINA ETKİSİ

Abstract

Entelektüel sermaye, gelişen piyasa koşullarına uyum sağlamanın ve rekabette öne geçmenin koşullarını tanımlayan yeni ve ileri yönetim yaklaşımıdır. Entelektüel sermayenin işletme yönetiminde mevcut sermaye yaklaşımının ve mevcut yönetimi anlayışının eksiklerini tamamlamak üzere geliştirilmiştir. Entelektüel sermayeyle ilgili işletme bazında ve entelektüel sermayenin unsurları bazında çeşitli modeller ortaya konmuştur ancak entelektüel sermayenin firma bazında ölçülmesine yönelik metodolojiler giderek artmaktadır. Her ne kadar tarihsel evrim sürecinde entelektüel sermayenin önemi fark edilmiş olsa da, kavram literatürde yerini tam olarak almamış olup, entelektüel sermayenin alt bileşenleri ile arasındaki etkileşimin tüm yönleri ile ortaya konduğu yeterli çalışma mevcut değildir. En azından bu konuda literatürde bir söylem birlikteliği yoktur. Bu nedenle entelektüel sermayenin gerek alt bileşenleri ile, gerekse yapısal sermaye ve diğer işletme bileşenleri ile arasındaki etkileşimin iyi bir şekilde analiz edilmesi literatüre ciddi katkılar sağlayacak, bunun yanında ileriki araştırmalara da ciddi kaynak teşkil edecektir. Bu nedenle çalışmada, entelektüel sermayenin alt bileşenlerinden ilişkisel ve yapısal sermayenin entelektüel sermaye ile ilişkisine ve işletmenin finansal ve finansal olmayan performansına etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada yapısal eşitlik modeli (YEMSEM) ile entelektüel sermaye modeli test edilmiştir. Kullanılan modelde yapısal sermaye, ilişkisel sermaye ve yapısal sermayesi üzerinden entelektüel sermaye değerlendirmeleri yapılarak, entelektüel sermayenin finansal ve finansal olmayan performans üzerindeki etkileri incelenmiştir. Yapısal sermaye bağlamında örgüt kültürü; kurum imajı ve kimliği; marka; bilgi teknolojileri; Ar-Ge ve yenilikçilik; entelektüel mülkiyet; yönetim felsefesi ve süreç (proses) faktörleri ele alınmıştır. İlişkisel sermaye bağlamında ise müşteri ilişkileri; tedarikçi ilişkileri; ağ ortakları ilişkileri; yatırımcı/ortak ilişkileri ve kamu ilişkileri değerlendirilmiştir. Yapısal Sermaye ölçeğinin model uyumu incelendiğinde X2değerine ilişkin p değerinin anlamlı olduğu (p<0,05) ancak X2 /sd<5 olduğundan model uyumunun uygun olduğu, diğer uyum indekslerinin de (RMSEA=0,05; SRMR=0,03; NNFI=0,96; CFI=0,96; GFI=0,93; AGFI=0,91) model uyumunu desteklediği görülmüştür.