KOBİ'LERDE KARAR VERME SÜRECİNE YÖNETİM VE MALİYET MUHASEBESİNİN ETKİLERİ (TRB1 BÖLGESİNDE ÜRETİM YAPAN KOBİ'LER ÜZERİNE BİR UYGULAMA)

Abstract

Günümüzde KOBİ'ler ekonominin vazgeçilmez temel taşları olarak karşımıza çıkmaktadırlar. Pek çok avantajlı yönleri olmalarıyla birlikte birçok sorunu da bünyelerinde taşımaktadırlar. İşletmecilik yönüyle değerlendirdiğimizde bu sorunlar fazlasıyla karşımıza çıkmaktadırlar. Karar verme süreci KOBİ'lerde işletme sahibi, ortaklarca ya da bazılarında olduğu gibi yöneticiler tarafından işletilen bir mekanizmadır. Bu karar mekanizmasında karar verme ve uygulama işletmelerin ölçek bakımından küçüklüğünden dolayı kolaylıkla gerçekleşmektedir. Ancak alınan kararların etkinliği, rasyonelliği ve işletme stratejilerine uygunluğu çoğu zaman sorunlara yol açabilmektedir. İşletmeler karar sürecini çoğunlukla bilimsel, sistematik işletme fonksiyonları ve faaliyet sonuçlarını değerlendirerek oluşturmaya çalışırlar. Bu kapsamda muhasebe bilgi sistemi işletmelerin faaliyet sonuçlarını ortaya çıkarmakla beraber aynı zamanda karar süreci için gerekli bilgileri üretirler. Bu açıdan muhasebe bilgi sistemi maliyet ve yönetim muhasebesini de kapsayacak şekilde karar verme sürecinde etkilerini gösterecektir. KOBİ'lerde muhasebe bilgi sisteminin eksikliği, ayrı bir maliyet ve yönetim muhasebesi bölümü ya da yeterli eleman istihdamı olmadığından, karar sürecinde bu yönlerden yoksun olmanın etkileri görülmektedir. Bu çalışmamızda KOBİ'lerde karar verme sürecine yönetim ve maliyet muhasebesinin etkileri üzerinde durulmuştur ve TRB 1 bölgesinde üretim yapan KOBİ'lere bir uygulama yapılmıştır. Ve çalışmamızda TRB 1 bölgesinde üretim sektöründe faaliyet gösteren KOBİ'lerde karar verme sürecinde maliyet ve yönetim muhasebesinin etkin kullanılmadığı bu duruma işletmelerde gerek ölçek sorununun gerekse de muhasebe kültürünün gelişmemiş olmasının neden olduğu karşımıza çıkmaktadır. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde karar verme süreci, karar vermenin önemi iyi bir kararın özellikleri gibi konular ayrıntılı bir şekilde anlatılmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde KOBİ'lerde maliyet ve yönetim muhasebesi kontrol ve denetim aracı olarak bütçe kavramı, KOBİ'lerin özellikleri, karar verme sürecinde maliyet yönetim yaklaşımları, bütçelerin özellikleri ve amaçları gibi konular ve bunların boyutları güncel literatürden yararlanılarak anlatılmıştır. Üçüncü bölümde ise TRB 1 bölgesinde üretim faaliyeti gösteren 210 adet KOBİ'ye uygulanan anket ve bunun sonuçları ortaya çıkarılmıştır. Anahtar Kelimeler: Karar Verme, Yönetim Muhasebesi, Maliyet Muhasebesi,Today SME's are seen as the essential building blocks of economy. Besides their numerous advantages, they contain many problems within themselves. When we consider them in terms of business administration, we encounter with these problems extremely. Process of decision making is a mechanism that is managed in SME's by the proprietor, partners or directors. Decision making and implementation are realized easily in this mechanism because of the smallness of establishments in terms of scale. However, source of the problems is mostly efficiency and rationality of the decisions taken and their compatibility with the business strategies. Enterprises try to give their decisions by means of scientific, systematic business functions and by evaluating activity results. Within this context, accounting information system produces the information necessary for decision making process besides revealing the activity results. Form this viewpoint, accounting information system shall show its effects in the decision making process by including the cost and administrative accounting. When there is failure in the accounting information system, or there is no separate cost and administrative accounting department or sufficient staff is not employed, impact of these shall be seen in the process of decision making. In our study, effects of administrative and cost accounting of SME's on the process of process making are emphasized, and application is performed in the SME's making production in the TRB 1 region. It is established that cost and administrative accounting is not efficiently utilized in SME's carrying on their activities in TRB 1 region in the process of decision making; and that scale problems and undeveloped accounting culture can be hold forth as the reasons. Our study consists of three sections. In the first section, subjects like decision making process, importance of decision making and features of a good decision are explained in detail. Issues like cost and administrative accounting in SME's, budget concept as a control and inspection instrument, features of SME's, cost administration approaches in the process of decision making, properties and aims of budgets and their dimensions are clarified by making use of current literature in the second section. Survey conducted in 210 SME's that operate in TRB 1 region and their results are given in the third section. Keywords: Decision making, Administrative accounting, Cost accounting