MAYDOS KİLİSETEPE TUNÇ ÇAĞI TOPUZ BAŞI TASLAKLARI: TİPOLOJİ VE MEKÂNSAL KULLANIM ÜZERİNE DEĞERLENDİRMELER

Abstract

Maydos Kilisetepe’de MÖ 3. binyıl sonundan MÖ 2. binyıl sonuna kadar devam eden beş farklı tabaka boyunca küresel formlu taş aletler dikkat çekici sayıda ele geçmiştir. Yapılan ilk değerlendirmelerde ezme veya vurma gibi işlerin yapılabileceği basit vurgu taşı oldukları düşünülse de detaylı incelemelerde mermer gibi kırılgan yapıya sahip olmaları sebebiyle vurma, kırma gibi ağır işlere uygun olmadıkları anlaşılmıştır. Kaba yüzeyli küresel formlu bu taşların büyük bir kısmının karşılıklı kutuplarında iç bükey sığ oyukların yer alması ve bilinçli delme izlerinin olması buluntuların tamamlanmamış taslak aletler olabileceğini düşündürmüştür. Dönemsel sürekliliği yansıtan ve mekânsal kullanımı hakkında bilgi üretebildiğimiz bu buluntu grubunun işlevi ve buluntu mekânlarının bu aletlerin üretim işlikleri olup olmadığı merak konusu olmuştur. Üretimde tercih edilen andezit, bazalt ve çoğunlukla mermerden oluşan hammadde seçimi ve morfolojik özellikleri ile fonksiyonel bir alet grubundan çok bir çeşit prestij ve statü nesnesinin üretimleri olduğunu gösteren ve topuz başı taslağı olarak sınıflandırılan buluntuların, üretim süreçlerinde kullanılması olası taş aletler ile aynı mekanlarda ele geçmesi, mekânsal dağılım analizleri ile açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca bu çalışmada bir yandan topuz başlarının Anadolu’daki gelişimi özetlenirken diğer yandan farklı kültürlere açık bir yerleşim özelliğine sahip Maydos’ta binyılı aşkın bir süre boyunca aynı özellikteki bir çeşit prestij ve statü nesnesi olan topuz başlarının üretiminin nedeni sorgulanmıştır.