MEDYA OKURYAZARLIĞI İLE SOSYAL BİLGİLER EĞİTİMİ VE MEDYA OKURYAZARLIĞI KONUSUNDA YAZILMIŞ MAKALELERİN İNCELENMESİ

Abstract

Bu çalışmanın amacı; Türkiye'de 2007-2023 yılları arasında medya okuryazarlığı ile sosyal bilgiler eğitimi ve medya okuryazarlığı konusunda yazılmış akademik makalelerin, genel eğilimlerini incelemektir. Bu bağlamda, Dergi Park veri tabanında yapılan alan taraması sonucunda, sosyal bilgiler eğitimi alanında 43 çalışmaya, diğer ana bilim dallarında ise 198 çalışmaya ulaşılmıştır. Doküman analizi ile elde edilen makaleler, tematik içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında incelenen makaleler; konu başlıklarına göre dağılım, yıllara göre dağılım, kullanılan araştırma yöntemlerine göre dağılım, örneklem gruplarına göre dağılım, örneklem büyüklüklerine göre dağılım, veri analiz tekniklerine göre dağılım ve diğer ana bilim dallarına göre dağılım gibi çeşitli konu başlıkları altında kategorilere ayrılmış, sayısal veriler grafiklerle görselleştirilmiştir. Yapılan araştırma sonuçlarına göre, medya okuryazarlığı üzerine yazılan araştırmaların, yıllar içerisinde dalgalanmalar göstererek disiplinlerarası bir yaklaşımla sosyal bilimlerin ötesine geçtiği, ancak son dönemlerde bu araştırmaların sayısında bir azalma olduğu tespit edilmiştir. Araştırmalar genellikle nicel veri toplama yöntemleriyle gerçekleştirilmiş olup, nitel ve karma yöntemlerin kullanımına daha az rastlanmıştır. Araştırmalarda örneklem grupları ağırlıklı olarak öğretmenler ve öğrenciler üzerine yoğunlaşmış olup, örneklem büyüklükleri bakımından geniş bir çeşitlilik gözlenmiştir. Nicel analiz, karma analiz ve betimsel analizin en yaygın kullanılan yöntemler arasında yer aldığı, tematik/içerik analizi ile doküman analizin ise en az tercih edilen analiz yöntemleri olduğu saptanmıştır. Diğer disiplinlerle karşılaştırıldığında, disiplinlerarası çalışmaların ve sosyal bilgiler eğitimi üzerine yazılan araştırmaların sayısal açıdan daha iyi bir durumda olduğu gözlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Sosyal bilgiler eğitimi, medya okuryazarlığı, yeni medya okuryazarlığı, dijital okuryazarlık ve sosyal medya okuryazarlığı.

The objective of this study is to examine the general trends of academic articles written about media literacy, social studies education and media literacy from 2007 to 2023 in Turkey. Herein, as a result of the field examination conducted in the Dergi Park database, 43 studies were found in the field of social studies education, and 198 studies were found in other main branches of science. The articles that had been found through document analysis were evaluated by using thematic content analysis method. The articles examined within the scope of the study were categorized under various subject headings numerical datas were visualized with graphics such as subject headings, years, research methods, sample groups, sample sizes, data analysis techniques, and other main branches of science. According to the results of the research, it was determined that the studies on media literacy have fluctuated over the years and have extended beyond social sciences through an interdisciplinary approach, however, a decline in recent years was observed in the number of such studies. The research was generally administrated by using quantitative data collection methods, and the use of qualitative and mixed methods were less common. The sample groups in the studies were mainly focused on teachers and students, with a wide variety observed in terms of sample sizes. It was determined that quantitative analysis, mixed analysis, and descriptive analysis were among the most commonly used methods, while thematic/content analysis and document analysis were the least preferred analysis methods. Compared to other disciplines, it has been observed that interdisciplinary studies and research on social studies education are in a relatively better position in terms of quantity. Keywords: Social studies education, media literacy, new media literacy, digital literacy, and social media literacy.