SARKOPENİK DİZ OSTEOSTEARTRİTLİ HASTALARIN ULTRASONOGRAFİ İLE TANIMLANMASI, FONKSİYONELLİK, DİZABİLİTE VE HAYAT KALİTESİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ VE SARKOPENİK BULGULARIN ENMG (ELEKTRONÖROMİYOGRAFİ ) İLE İNCELENMESİ

Abstract

Amaç: Sarkopenik diz osteosteartirli hastaların ultrasonografi ile tanımlayarak fonksiyonellik, dizabilite ve hayat kalitesi açısından değerlendirilmek, sarkopenik bulguları ENMG (Elektronöromiyografi) ile incelemek ve bu parametrelerin ciddi sarkopenik ile sarkopenik hastalar üzerindeki etkilerini karşılaştırmak, ayrıca sarkopeninin diz osteoortritinin erken ve ileri evrelerindeki etkilerinini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Klinik ve radyolojik olarak diz osteoartriti tanısı ve Sonografik Uyluk Ayar Oranı (STAR) algoritmasına göre sarkopeni tanısı olan 83 kadın hasta çalışmaya alındı. Hastalar STAR algoritmasında göre sarkopenik (n:50) ve ciddi sarkopenik (n:33) olarak 2 gruba ayrıldı. Tüm sarkopenik hastalar Amerikan Romatoloji Birliği (The American College of Rheumatology: ACR) 2016 kriterlerine göre diz osteoartriti tanısı aldı ve Kellgren-Lawrence (K-L) evrelemesine göre her bir diz evre 1-2-3-4 olarak gruplandırıldı. Hastaların kas gücü değerlendirilmesinde el kavrama gücü (EKG), antropetmerik ölçüm olarak üst-orta kol çevresi ve baldır çevresi ölçümleri kaydedildi, ultrasonografilk olarak rektus femoris, vastus intermedius kas kalınlığı, rektus femoris kesitsel alan ölçümü, vastus lateralis pennasyon açısı ,vastus lateralis kas kalınlığı ,vastus lateralis fasikül uzunluğu ,biceps brachii kas kalınlığı, kas kesit alanı ve biceps brachii çevresi yağ kalınlığı değerlendirildi. Fiziksel performansın değerlendirilmesinde 6 metre yürüme hızı testi, zamanlı kalk ve yürü testi ve sandalyede otur-kalk testi kullanıldı. Sağ median ve femoral sinirden elde edilen sinir ileti hızları, latans süreleri, BKAP (Birleşik Kas Aksiyon Potansiyelleri), biceps brachii ve vastus lateralisten elde edilen MÜP (Motor Ünite Potansiyeli) değerleri kayıt altına alındı. Vizüel Analog Skala (VAS) ve Western Ontario ve McMaster Üniversiteleri Osteoartrit İndeksi (The Western Ontario and McMaster Universities Arthritis Index -WOMAC), Lequesne Osteoartrit Şiddet İndeksi, Nottingham Sağlık Profili (Nottingham Healt Profile-NHP), Dünya Sağlık Örgütü Engellilik Değerlendirme Programı- 12 maddelik versiyon (World Health Organization Disability Assessment Schedule –WHODAS 2.0 – 12 item version) ve Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi uygulandı. Her katılımcıdan, rutin kan tetkikleri, D vitamini, B12 vitamini ve Romatoid Faktör (RF) çalışıldı. Bulgular: Ciddi sarkopeni olan grubun yaşı, vücut kitle indeksi ve eğitim düzeyi sarkopeni olan gruptan anlamlı şekilde yüksekti. (Sırasıyla p<0,001, p=0,021. p=0,033). Sarkopeni grubunda olanların steroid olmayan ilaç kullanım oranı, osteoporoz görülme oranı, destek tedavisi alma oranı, antirezorbtif kullanım oranı ciddi sarkopeni grubundan anlamlı şekilde düşüktür (Sırasıyla p<0,001, p=0,001 , p=0,01, p=0,008 ). Sarkopenisi olan grubun Nottingham-AĞRI, NHP1-FİZİKSEL, NHP2, WOMAC, WHODAS2 toplam puan ve Lequesne indeksi alt boyut ve toplam puanları ciddi sarkopeni grubunun puanından anlamlı şekilde düşük bulunmuştur. (Sırasıyla p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001). Sarkopenisi olan grubun işinde zorlanma yüzdesi, 6 metre yürüme hızı, zamanlı kalk yürü testi, sandalyede otur kalk testi, işlerini tamamen yapamadığı süre ve işlerini azalttığı süre, osteoartrit tanı süresi, VAS, VAS-hareket, şikayetlerin süresi ve SARC-F tarama testi puanı ciddi sarkopenisi olan gruptan anlamlı şekilde düşüktür (Tüm Parametrelerde p<0,001). Sarkopenisi olan grubun femoral sinir BKAP süresi ciddi sarkopeni grubundan anlamlı şekilde düşük, median sinir BKAP büyüklüğü anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (Sırasıyla p=0,047,p=0,016). Sarkopenisi olan grubun vastus lateralis fasikül uzunluğu biceps alanı ciddi sarkopeni olan gruptan anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p=0,004, p=0,027) .Sarkopenisi olan grubun Katz GYA indeksi değeri ciddi sarkopeni olan gruptan anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p<0,001) ciddi sarkopenik grubun her 2 diz için de Kellgren-Lawrence evresi sarkopenik grubun K-L evresineden anlamlı şekilde ileridir (p<0,001). Sarkopenisi olan hastaların hemoglobin değeri ciddi sarkopeni grubunun değerinden anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p=0,002). Gonartroz evresi arasında yaş açısından anlamlı farklılık görülmüş olup ve evre 4 daha yaşlıdır (p=0,003). Evreler arasında eğitim durumu açısından anlamlı farklılık görülmüş olup ileri evrelerde eğitim düzeyi düşmüştür (p=0,019). Gonartroz evresi arasında steroid olmayan ilaç kullanma açısından anlamlı farklılık görülmüş olup ileri evrelerde kullanım oranı artmıştır (p=0,025). Gonartroz evresi arasında Nottingham-Ağrı, NHP1-FİZİKSEL, WOMAC ve WHODAS2 toplam puan ve Lequesne alt boyut ve toplam puanları açısından anlamlı farklılık görülmüş olup bu farklılık evre 4 ile diğer iki evre arasındaki farktan kaynaklanmış ve evre 4 olanların puanı daha yüksektir (Sırasıyla P=0,003, p=0,001, p<0,001, p=0,003, p<0,001). Gonartroz evresi arasında işinde zorlanma yüzdesi, gonartroz tanı süresi, SARC-F tarama testi puanı, zamanlı kalk yürü testi, sandalyede otur kalk testi, VAS-hareket, şikayetlerin süresi ve işlerini tamamen yapamadığı süre açısından anlamlı farklılık görülmüş olup evre 4 olanların değeri daha yüksektir (Sırasıyla p=0,002, p<0,001,p=0,002, p=0,001, p=0,005, p=0,003, p=0,001, p=0,009). Gonartroz evresi arasında femoral sinir BKAP süresi açısından anlamlı farklılık görülmüş evre 4 süresi daha yüksektir (p=0,005). Yapılan ultivariate lojistik regresyon analizine göre NHP2, WHODAS2, gonartroz tanı süresi ve SARC-F tarama testi puanı yüksekliği ve median sinir BKAP büyüklüğünün düşüklüğü ciddi sarkopeniyi arttıran risk faktörleri olarak belirlenmiştir. Sonuç: Sarkopeniyi belirleme de prediktif değeri olan yöntemler arasında ultrasonografinin pratik, ucuz ve kolay ulaşılabilir olması özellikleriyle öne çıktığını gözlemledik. Ciddi sarkopenik osteoartrit hastalarının daha yaşlı, daha zayıf, daha güçsüz, fiziksel aktivite düzeylerinin daha kısıtlı ve günlük yaşam aktivitelerinde daha çok zorlandığını saptadık. İleri evre sarkopenik ve ciddi sarkopenik gonartroz hastalarının daha çok fonksiyonel kısıtlılık, ağrı ve düşük yaşam kalitesi olduğunu belirledik. Elektronöromiyografik bulguların sarkopeni ile ilişkisini inceledik. İğne Elektronöromiyografi ile yaptığımız incelemelerimizin ileri çalışmalara ışık tutacağınızı düşünüyoruz. Anahtar kelimeler: Sarkopeni, Ciddi Sarkopeni, Osteoartrit, Ultrasonografi, Elektronöromiyografi, Fonksiyonellik, Dizabilite, Yaşam Kalitesi, Kellgren Lawrence EvrelemesiIntroduction: The aim of our study was to identify sarcopenic patients with knee osteostearthritis by ultrasonography and to evaluate them in terms of functionality, disability and quality of life, to examine sarcopenic findings by ENMG (Electroneuromyography) and to compare the effects of these parameters on severe sarcopenic and sarcopenic patients, and to evaluate the effects of sarcopenia in early and advanced stages of knee osteoarthritis. Method: 83 female patients with a clinical and radiological diagnosis of knee osteoarthritis and a diagnosis of sarcopenia according to the Sonographic Thigh Adjustment Ratio algorithm were included in the study. Patients were divided into 2 groups as sarcopenic (n:50) and severely sarcopenic (n:33) according to the STAR algorithm. All sarcopenic patients were diagnosed with knee osteoarthritis according to The American College of Rheumatology 2016 criteria and each knee was grouped as stage 1-2-3,4 according to Kellgren-Lawrence staging. In the assessment of muscle strength of patients hand grip strength, upper-middle arm circumference and calf circumference were recorded as anthropometric measurements; rectus femoris, vastus intermedius muscle thickness, rectus femoris cross-sectional area measurement, vastus lateralis (VL) pennation angle, VL muscle thickness, VL fascicle length, biceps brachii muscle thickness, muscle cross-sectional area and fat thickness were evaluated ultrasonographically. In the evaluation of physical performance, 6-metre walking speed test, timed get-up-and-go test and chair stand test were used. Nerve conduction velocities, latency times, CMAP (combined muscle action potentials) obtained from the right median and femoral nerves were recorded, MUP (motor unit potential) values obtained from biceps brachii and vastus lateralis were recorded. Visual Analogue Scale (VAS) and Western Ontario and McMaster Universities Osteoarthritis Index (WOMAC), Lequesne OA Severity Index, Nottingham Healt Profile (NHP), WHODAS-2 (12 items) (World Health Organization Disability Assessment Schedule (WHODAS) 2.0 - 12 item version) and Katz activities of daily living index were applied. Routine blood tests, vitamin D, vitamin B12 and romatoid factor were studied from each participant. According to the ultivariate logistic regression analysis, NHP2, WHODAS2, duration of gonarthrosis diagnosis, high sarc-f screening test score and low N.Medianus CMAP size were determined as risk factors increasing severe sarcopenia. Results: The age, body mass index and education level of the group with severe sarcopenia were significantly higher than the group with sarcopenia (p<0.001, p=0.021, p=0.033, respectively). In the sarcopenia group, the rate of non-steroidal drug use, the rate of osteoporosis, the rate of supportive treatment, and the rate of antiresorbtive use were significantly lower than in the severe sarcopenia group (p<0.001, p=0.001, p=0.001, p=0.01, p=0.008, respectively). Nottingham-Pain, NHP1-PHYSICAL, NHP2, WOMAC, WHODAS2 total scores and Lequesne sub-dimension and total scores of the group with sarcopenia were significantly lower than the scores of those with severe sarcopenia in these parameters (p<0.001, p<0.001, p<0.001, p<0.001, p<0.001, p<0.001, p<0.001, respectively). In the group with sarcopenia, the percentage of difficulty in work, 6-metre walking speed, timed get-up-and-go test, chair stand test, the time when they could not do their work completely and the time when they reduced their work, duration of gonarthrosis diagnosis, visual analogue score, VAS-movement, duration of complaints and SARC-F screening test score were significantly lower than the group with severe sarcopenia (p<0.001 in all parameters). In the sarcopenia group, N.Femoralis CMAP duration was significantly lower and N.Medianus CMAP size was significantly higher than the severe sarcopenia group (p=0.047, p=0.016, respectively). The vastus lateralis fascicle length and biceps cross-sectional area of the group with sarcopenia were significantly higher than the group with severe sarcopenia (p=0.004, p=0.027). The Katz value of the group with sarcopenia was significantly higher than the group with severe sarcopenia (p<0.001). The Kellgren-lawrence stage for both knees in the group of patients with severe sarcopenia was significantly higher than the K-L stage in the sarcopenic group (p<0.001). The haemoglobin value of patients with sarcopenia was significantly higher than that of patients with severe sarcopenia (p=0.002). There was a significant difference in age between gonarthrosis stages and patients with gonarthrosis stage 4 were older (p=0.003). A significant difference was observed between patients with different k-l stages in terms of educational status and the educational level was lower in advanced stages (p=0.019). There was a significant difference between patients with different K-L stages in terms of non-steroidal drug use and the rate of use was found to be higher in advanced stages (p=0.025). There was a significant difference between patients with different K-L stages in terms of Nottingham-pain, NHP1-physical, WOMAC and WHODAS2 total scores and lequesne sub-dimension and total scores, and this difference was due to the difference between Stage 4 and the other two stages,those with K-L Stage 4 had a higher score (p=0.003, p=0.001, p<0.001, p=0.003, p<0.001, respectively). Significant differences were observed between patients with different K-L stages in terms of percentage of difficulty in work, duration of gonarthrosis diagnosis, sarc-f screening test score, timed get up and walk test, sit and stand test, VAS-movement, duration of complaints and duration of inability to perform their work completely, those with K-L stage 4 had higher values (p=0.002, p<0.001, p=0.002, p=0.001, p=0.005, p=0.003, p=0.001, p=0.009, respectively). There was a significant difference in the duration of femoralis CMAP between patients with different K-L stages, patients with K-L Stage 4 had a higher duration (p=0.005). Conclusion: We observed that ultrasonography is practical, inexpensive and easily accessible among the methods with predictive value in the determination of sarcopenia and USG stands out with these features. We found that OA patients with severe sarcopenia were older, thinner, weaker, had more limited physical activity levels and had more difficulty in activities of daily living. We determined that sarcopenic gonarthrosis patients with advanced stage in Kellgren Lawrence staging and severe sarcopenic gonarthrosis patients have more functional limitations, pain and low quality of life. We analysed the relationship between electroneuromyographic findings and sarcopenia. We think that our investigations with needle electroneuromyography will shed light for further studies. Keywords: Sarcopenia, severe sarcopenia, osteoarthritis, ultrasonography, electroneuromyography, functionality, disability, quality of life, kellgren Lawrence staging