AKUŞAĞI KÖYÜ (BASKİL/ ELAZIĞ) DOLAYLARINDA KIRKGEÇİT FORMASYONU'NUN SEDİMANTOLOJİK ÖZELLİKLERİ

Abstract

Bölgedeki en yaşlı birim mermer ve rekristalize kireçtaşları ile temsil edilen Permo-Karbonifer yaşlı Keban Metamorfitleridir. Keban Metamorfitleri'ni diskordan olarak üzerleyen Orta Eosen yaşlı Kırkgeçit Formasyonu bölgede fosilli kireçtaşı, kalkarenit ve çamurtaşı litolojisinde olup sığ deniz ve yamaç fasiyesleriyle karekterize edilir. Kırkgeçit Formasyonu' nu uyumsuzlukla üzerleyen Alt Miyosen yaşlı Alibonca Formasyonu tabanda kırmızı konglomeralar (fan delta çökelleri) ile başlar, üst seviyelerine doğru fosilli kireçtaşları, kalkarenit ve marnlar ile devam eder. Transgresif karakterli denizel bir ortam ürünü olan bu birim, Pliyo-Kuvaterner yaşlı Palu Formasyonu tarafından uyumsuzlukla üzerlenir. Palu Formasyonu karasal ortamda (alüvyon yelpazesi, örgülü nehir) çökelmiş zayıf çimentom kaba-orta taneli konglomeralardan oluşmuştur. İnceleme alanındaki en genç oluşuklar ise dere yataklarında görülen çakıl, kum, silt ve kil boyutundaki malzemeden oluşan güncel alüvyonlardır.III İnceleme konusu Kırkgeçit Formasyonu'nda 5 adet kesit ölçülmüş ve sözkonusu kesitlerin fasiyes analizleri sonucu 7 fasiyes ve 3 fasiyes topluluğu tanımlanmıştır. Bu fasiyesler; bentik foraminiferli-algli istiftaşı- vaketası (Fasiyes 1), bentik foraminiferli- algli tanetaşı (Fasiyes 2), pelajik foraminiferli-algli istiftaşı-vaketaşı (Fasiyes 3), biyoklastik-litoklastik istiftaşı-vaketaşı-(Fasiyes 4), algli-mercanlı bağlamtaşı-istiftaşı (Fasiyes 5), karbonat çamurtaşları (Fasiyes 6) ve kaotik çökellerdir (Fasiyes 7). Fasiyes topluluklarım ise; karbonat şelfi, yamaç ve tepecik resifleri oluşturur. Karbonat şelfi fasiyes topluluğu inceleme alanının kuzeyinde Keban Metamorfitleri üzerinde doğu-batı doğrultulu olarak uzanmakta olup, fasiyes 1, 2, 3 ve 5 'den meydana gelir. Biyoklastik-litoklastik istiftaşı-vaketaşı (Fasiyes 4), karbonat çamurtaşları (Fasiyes 6) ve kaotik çökeller (Fasiyes 7) ile temsil edilen yamaç fasiyes topluluğu inceleme alanının güneyinde yüzeyler. Bu topluluk üst düzeylerinde karbonat şelfi fasiyes topluluğu ile yanal-düşey ilişkilidir. Yamaç fasiyes topluluğu içerisinde merceksi geometrili konumda yer alan algli-mercanlı bağlamtaşı-istiftaşı ise resif fasiyesini (tepecik resifi) karekterize eder. Bu resifler oldukça sığ ve düşük eğimli yamaç üzerinde gelişmiştir. Elazığ Havzasında Kırkgeçit Formasyonu' nun genel fasiyes dağılımına uyumlu olarak, inceleme alam ve çevresinde de birim, kuzeyde sığ deniz, güney ve güneybatıya doğru yamaç ve derin deniz fasiyesleri ile temsil edilir. ANAHTAR KELİMELER: Kırkgeçit Formasyonu, Sedimantoloji, şelf fasiyesi, yamaç fasiyesi, tepecik resifi, Elazığ.