DEPRESİF BOZUKLUK ALT TİPLERİNDE SERUM LEPTİN DÜZEYİ VE ANTİDEPRESAN TEDAVİYLE İLİŞKİSİ

Abstract

I. ÖZET Giriş: Depresyon, kilo kaybının en sık nedenlerinden biri olduğu gibi, depresyon ve kilo kaybı fonksiyonel yetersizliğin önemli öncülerindendir. Yağ dokusu ve santral sinir sistemi arasındaki sinyalizasyonu sağlayan ve gıda alımı ve enerji tüketiminde önemli rol oynayan leptinin duygudurumun düzenlenmesinde de etkili olduğu öne sürülmüştür. Leptinin duygudurumun düzenlenmesinde etkisi olduğuna dair iki görüş söz konusudur. İlki; anksiyolitik aktivitesi olan nöropeptid Y (NPY)'nin bazı aktivitelerinin leptin tarafından antagonize edilmesidir. Bu, leptinin olası anksiyojenik etkisini yansıtmaktadır. İkincisi ise leptinin etkili olduğu ileri sürülen iştah kaybı ve kilo kaybının, depresyonun önemli belirtilerinden olmasıdır. Bunun yanında santral sinir sisteminde (SSS) leptinerjik ve serotonerjik sistemler arasında bir etkileşim gösterilmiştir. Bu çalışmada, depresif bozukluklarda DSM-III-R tam ölçütlerindeki alt tiplerine ve seçici serotonin geri-alım inhibitörleri (S SRİ) kullanımına göre serum leptin düzeyi ve leptinin depresif bozukluklar üzerine olası etkilerinin araştırılması amaçladı. Metod: Çalışmaya 101 depresif bozukluklu hasta ve 35 sağlıklı kontrol alındı. Hastalar; major depresif epizod (MDE), distimik bozukluk, başka türlü adlandırılamayan (BTA) depresif bozukluklu gruplar şeklinde ve aynı zamanda S SRİ kullanan, ilaç kullanmayan gruplar olarak iki farklı kategoride gruplandırıldı. Hastalara DSM-III-R için yapılandırılmış klinik görüşme formu (SCID-I) uygulanarak DSM-III-R' e göre tanı konulduktan sonra depresyonun şiddeti Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HDDÖ) ile değerlendirildi. Hasta ve kontrollerde vücut kitle indeksi (BMI) ölçümüyle beraber 12 saatlik açlık sonrası sabah 08.00- 09.00 saatlerinde serum leptin, kortizol, GH, insülin ve lipid profiline bakıldı. Sonuç: MDE, distimik bozukluk, BTA depresif bozukluk hasta grupları ve kontrol grubu arasında karşılaştırmalarda, serum leptin seviyesi yönünden istatistiksel farklılık bulunmadı. Ancak serum leptin düzeyi S SRİ kullanan hasta grubunda kontrol grubuna göre anlamlı şekilde yükseklik gösterirken (PO.05), ilaçsız hasta grubuyla bir fark oluşturmadı. Hasta gruplarının birbirleriyle ve kontrol grubuyla karşılaştırılmaları sonrasında; serum kortizol, GH, insülin, lipid profil düzeyleri yönünden istatistiksel bir fark bulunmadı. Hasta gruplarında ve kontrol grubunda, serum leptin düzeyi ve BMI arasında güçlü bir pozitif korelasyon bulundu.Serum kortizol ve LDL düzeyleri bakımından, ilaç kullanmayan hasta grubuyla kontrol grubu arasında anlamlı istatistiksel farklar mevcuttu (her ikisi için P<0.05). Tartışma: Çalışmamızda BMI eşleştirmelerine rağmen SSRI kullanan hasta grubunda serum leptin düzeyi anlamlı yükseklik göstermiş ancak ilaç kullanmayan grupta ve diğer depresyon gruplarında aynı yükseklik bulunmamıştır. Bu verilerle SSRI kullanımının BMI' den ve depresif bozukluk alt tiplerinden bağımsız olarak serum leptin düzeyini etkileyebileceği hipotezi öne sürülebilir. Anahtar kelimeler: Depresyon, leptin, SSRI