BAKIR İŞLETMELERİ FLOTASYON ARTIĞI PİRİTTEN KOBALT EKSTRAKSİYONU

Abstract

Yüksek Lisans Tezi BAKIR İŞLETMELERİ FLOTÂSVON ARTIĞI PİRİTTEN KOBALT EKSTRAKSİVONU Ahmet ÖZER Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Kimya Mühendisliği Anabîlim Dalı 1991, Sayfa: 52 Piritli bakır cevherlerinin fıotasyonla zenginleştirilrnelerinde cevherdeki kobaltın bir kısmı, yan ürün olarak elde edilen pirit konsantresine geçer. Sülfürik asit üretiminde değerlendirilen bu artıklar aynı zamanda kıymetli bir metal olan kobalt için Türkiye' nin belli başlı kaynaklan arasında yer almaktadır. Bu çalışmada Etibank Ergani Bakır İşletmeleri' nin pirit konsantresi nin kimyasal analizi yapılarak içerdiği kobaltın kazanılması incelendi. Bu amaçla sülfatlaştıncı kavurmaya tabi tutulan pirit örneklerinden elde edilen kalsinelerde su ile ekstraksiyon yapılarak metaller çözeltiye alındı. Kobalt ekstraksiyonuna; kavurma sıcaklığı, kavurma süresi, üç süresi, üç sıcaklığı, pülp oranı ve CaCOj miktarı parametrelerinin etkisi incelendi. Başta kobalt olmak üzere bakır ve nikelin en yüksek oranda, bir kontaminantIV olan demirin ise en düşük oranda çözeltiye geçtiği şartlar belirlenmiştir. Prosesin en önemli adımlarından birisi demirin çözeltiden uzaklaştırılmasıdır. Bunun için kalsinelerin suyla üçleri sırasında CaC03 ilavesiyle uygun pH sağlanarak demirin azaltılması sağlanmıştır. 500 °C de 2 saat sürdürülen bir kavurma ile 10 gr piritten elde edilen kalsine 70 mg CaC03 ilave edilerek % 20 pülp oranı ve oda sıcaklığında 30 dakika su ile yapılan liç işlemi sonucunda kobalt, bakır ve nikelin sırasıyla 8 70.2, 8 61.2 ve % 14.4' ü ekstrakte edildi. Bu şartlarda demirin % 0.65" i çözeltiye geçmektedir. Kavurma işleminin sıcaklık kontrollü bir şekilde akışkan yatakta ger çekleştirilmesi ile bu prosesle metallerin kazanılması mümkün olabilir. Bu şekilde, bu kaynaktan bir taraftarı sülfürik asit elde edilirken kalsinelerden de metallerin kazanılması mümkündür. ANAHTAR KELİMELER: Pirit, Kobalt, Sülfatlaştırıcı kavurma-liç