BAKIR ÜRETİM ARTIĞI CURUFLARINDAN DEĞERLİ METALLERİN KAZANILMASI

Abstract

Yüksek Lisans Tezi BAKIR ÜRETİM ARTI?I CÜRUFLARDAN DE?ERLİ METALLERİN KAZANILMASI H. Soner ALTUNDO?AN Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Kimya Mühendisliği Anabilirn Dalı 1993, Sayfa: 62 Bakır üretimi esnasında izabe sistemlerinden atılan cüruflar önemli miktarda bakırın yanında kobalt ve nikel gibi kıymetli metalleri de içermektedir. Hidrometallurjik usullerle bu metallerin cüruflardan kazanılması mümkündür. Bu çalışmada Etibank-Ergani Bakır İşletmeleri konverter ve reverter cüruflarının kimyasal ve mineralojik karakterizasyonu yapılmış ve demir-! 1 1 -sülfat tuzu kullanılarak bu cüruflardan değerli metallerin çözeltiye alınabilme imkanları araştırılmıştır. Bu amaçla demir-HI-sülfat ortamında üç ve demir-! I l-sülfatla kavurma-su liçi yöntemleri kullanıldı. Konverter cürufu kullanılarak belirlenen uygun şartlar reverter cürufuna da uygulanmıştır. Konverter cürufunun £79,7 Fe^SO^ içeren bir demir-lll-sülfat hidrat ile 1/1 (w/w) oranında karıştırılıp 120 dakika süreyle 5öö°C'de kavrulmasıyla elde edilen kalsineden bakınn &92,80'i ekstrakte edilebilirken kobalt, nikel ve çinkonun sırasıyla 138,15, £.12,90 ve £59,10'i çözeltiye alınabilmektedir. Bu şartlarda ortamdaki demir yaklaşık 15.4 g/l konsantrasyonunda olmaktadır. Elde edilen kalsinelerinIV 120 dakika da 600°C'de kavrulmasıyla ekstrakte edilen değerli metallerin miktarında azalma olmadan ekstrakttaki demir miktarı yaklaşık &65 oranında düşürülebilmektedir. Bu şartlarda reverter cürufundan ekstrakte edilebilen metal miktarları Cu, 1.57,60; Co, 123,90; Ni, ;I.İ4,10 ve Zn, £42,10 oranında olmuştur. Bu metod konverter cürufundan bakır ekstraksiyonunda iyi neticeler vermekle beraber manyetit ve fayalit bünyesinde demirle birlikte bulunan kobalt ve nikel için verimli olmamaktadır. Camsal amorf yapılı reverber cürufundan metal ekstraksiyonu için de tatminkar sonuçlar alınamamıştır. ANAHTAR KELİMELER: Bakır İzabe Cürufları; Cu, Co, Ni ve Zn Kazanılması; Demir-III-Sülfat Kavurması -Liç Yöntemi.