ŞEHNÂME’DE MİTİK KADIN FİGÜRLERİ ÜZERİNDEN PERS SİYASAL KÜLTÜRÜ

Abstract

Bu çalışma, Firdevsî’nin Şehnâme adlı eserinde yer alan mitik kadın figürlerini İran siyasal kültürü çerçevesinde incelemektedir. Çalışmada Ahameniş İmparatorluğu (MÖ 550–330) tarihsel bir arka plan olarak ele alınmakta; özellikle Persepolis Tahkimat Tabletleri üzerinden kadınların ekonomik faaliyetler ve saray çevresi içindeki konumuna ilişkin veriler dikkate alınmaktadır. Bununla birlikte Şehnâme, tarihsel bir kronik olarak değil, siyasal değerlerin kültürel hafızada yeniden üretildiği bir anlatı olarak değerlendirilmektedir. Çalışma, Gordafarid, Sudabeh, Rudabe, Tahmine, Manijeh ve Farangis figürleri üzerinden kadın kimliğinin direniş, düzenin korunması, hanedan sürekliliği, soy aktarımı, siyasal tercih ve meşruiyet gibi kavramlarla nasıl ilişkilendirildiğini analiz etmektedir. Bu figürler tarihsel kişiler olarak değil, İran geçmişinin kültürel düzlemde nasıl anlamlandırıldığını gösteren sembolik temsiller olarak ele alınmaktadır. Elde edilen bulgular, kadın kimliğinin epik anlatıda tek boyutlu bir rol ile sınırlanmadığını; aksine siyasal düzenin kurulması, korunması ve yeniden üretilmesi süreçlerinde farklı işlevler üstlendiğini göstermektedir. Çalışma, epik anlatı ile tarihsel bağlam arasındaki metodolojik ayrımı koruyarak, İran siyasal düşüncesinin kültürel temsilleri üzerinden yeniden değerlendirilmesine katkı sunmaktadır.