ORDU SİYASET İLİŞKİLERİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Abstract

Türk siyasal hayatının en belirleyici unsurlarından birisi ordunun siyasalhayatta oynadığı roldür. Hiç şüphe yok ki her bir askerî müdahale başarılı olduğuoranda ordunun gücünü artıracak düzenlemelerle birlikte yeni vesayet odakları ortayaçıkarmıştır. Ancak darbelerin oluşum nedenleri ve yarattığı sonuçlar da sadece askerüzerinden anlaşılmaz. Bunun sivil ayağı üzerinden toplumun yaşadığı olumsuzluklarıda değerlendirmek lazımdır. Her bir askerî müdahale kendi tarihsel-toplumsal,ekonomik, kültürel ve sosyo-politik düzen inşa etmiştir. Bu yeni düzenlerin ne olacağıve nasıl şekilleneceği tek başına ordunun irade, karar ve eylemleriyle gerçekleşmemiş,sosyal ve siyasal aktörlerin müdahil olduğu güç ilişkileri içinde belirlenmiştir. Aynızamanda her bir askerî müdahale sonrasındaki sosyo-politik ve sosyoekonomikdüzenlemeler farklı toplumsal ve siyasal aktörler üzerinde değişik etkilerdebulunmuştur.Türkiye, bir darbe teşebbüsüyle tarihinde ilk defa yüz yüze gelmemiştir. Ancak,15 Temmuz darbe girişimi Türkiye tarihinde bir ilktir. Zira tarihte ilk defa, toplum vedevlet nezdinde kendisini bir “dinî hareket” olarak nitelemiş bir yapı kendi halkına silahdoğrultup, gayri meşru şekilde devlete el koyma teşebbüsünde bulunmuştur. Eğitimodaklı bir dinî hizmet görüntüsü altında “devlete sızma” gibi bir amacı gizlicegerçekleştirdiği anlaşılan bir yapı, bu kez devleti doğrudan ele geçirmek üzere milletesilah doğrultup, milletin meclisini bombalayıp, halkını öldürmüş ve birçoğunu dayaralamıştır.