KEBAN BARAJ GÖLÜ TATLISU İSTAKOZLARININ (ASTACUS LAPTODACTYLUS ESCH., 1823) ET VERİMİ VE KİMYASAL BİLEŞİMİ ÜZERİNE ARAŞTIRMALAR

Abstract

Yüksek Lisans Tezi KEBAN BARAJ GOLÜ TATLI SU ISTAKOZLARININ (Astacus leptodactylus ESCH., 1823 ) ET VERİMİ ve KİMYASAL BİLEŞİMİ ÜZERİNE ARAŞTIRMALAR Ayşe GÜREL Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Su Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Anabilim Dalı 1998, Sayfa: 60 Bu çalışmada, Keban Baraj Gölü'nde avlanan Astacus leptodactylus ( ESCH., 1823 ) kerevit türünün et verimi ve kimyasal kalitesi incelenmiştir. Araştırma, Ekim 1996 ile Eylül 1997 tarihleri arasında yapılmış olup analizlerde toplam 282 kerevit örneği (147 dişi, 135 erkek ) kullanılmıştır. Astacus leptodactylus ( ESCH., 1823 ) kerevit türünde yıllık ortalama et verimi, dişilerde % 17.49 ± 3.70 erkeklerde ise % 18.33 ± 2.30 değerinde saptanmıştır. Hem dişi hem de erkek kerevitlerde abdomen et verimi, kıskaç et verimine göre daha yüksek bulunmuştur. Yapılan kimyasal analizlerde, dişi kerevitlerin abdomen etinde ortalama % 79.53 ± 1.50 rutubet, % 16.74 ± 1.81 protein, % 0.45 ± 0.14 yağ, % 1.29 ± 0.25 kül ve % 2.06 ± 0.59 karbonhidrat tespit edilmiştir. Bu değerler, dişi kerevitlerin kıskaç etlerinde sırasıyla % 79.60 ± 1.45, % 16.8 ± 1.77, % 0.40 ± 0. 1 1, % 1.3 1 ± 0.21 ve % 1.86 ± 0.70 olarak belirlenmiştir. Erkek kerevitlere ait abdomen etlerinde ise % 79.70 ± 1.45 rutubet, % 16.44 ± 1.71 protein, % 0.49 ± 0.25 yağ, % 1.37 ± 0.33 kül ve % 2.03 ± 0.67 oranında karbonhidrat saptanmıştır. Kıskaç etlerinde de bu değerler sırasıyla % 78.99 ± 1.25, % 17.11 ± 1.45, % 0.50 ± 0.18, % 1.51± 0.42 ve % 1.90 ± 0.56 olarak bulunmuştur. Yıllık ortalamaya göre, erkek kerevitlere ait abdomen etinin protein miktarı kıskaç etininkinden daha yüksek ( p<0.05 ) saptanmıştır. Dişi kerevit kıskaç etinin kül miktarı, erkek kıskaç etindeki miktarlara kıyasla daha düşük ( p<0.05 ) olması dışında cinsiyetler arasında önemli bir fark görülmemiştir. Ayrıca hem erkek hem dişi kerevitlerin abdomen etlerinin pH değeri, kıskaç etlerininkinden daha düşük (p<0.05 ) olduğu gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, incelenen kerevit örneklerinin et verimi ve kimyasal bileşimi yönünden nispeten iyi kalitede olduğu kanısına varılmıştır. ANAHTAR KELİMELER: Astacus leptodactylus, Et Verimi, Rutubet, Protein, Yağ, Kül, Karbonhidrat, pH.

IV SUMMARY Master Thesis INVESTIGATION ON THE MEAT YIELD AND CHEMICAL QUALITY OF CRAYFISH (Astacus leptodactylm ESCH., 1823 ) IN KEBAN DAM LAKE Ayşe GÜREL Fırat University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Fish Catching Technique and Fish Processing Technology 1998, Page: 60 In this study, meat yield and chemical quality Astacus leptodactylus caught in Keban Dam Lake were investigated. The study was carried out between October 1996 and September 1997. A total of 282 crayfish ( 147 females, 135 males ) were used in this study. Annual mean meat yield in Astacus leptodactylus 17.49 ± 3.7 % in female and 18.33 ± 2.3 % in male. The tail meat yield of both female and male crayfish were found to be higher than cheliped meat yield. Chemical analyses showed that female crayfish had 79.53 ± 1.5 % moisture, 16.74 ± 1.81 % protein, 0.45 ± 0.14 % fat, 1.29 ± 0.25 % ash and 2.06 ± 0.59 % carbonhydrate in their tail meat. These values in cheliped meat of female crayfish were 79.6 ± 1.45 %, 16.8 ±1.77 %, 0.4 ±0.11 %, 1.31 ± 0.21 % and 1.86 ±0.7% respectively. Tail meat of male crayfish had 79.7 ± 1.45 % moisture, 16.44 ± 1.71 % protein, 0.49 ± 0.25 % fat, 1.37 ± 0.33 ash and 2.03 ± 0.67 % carbonhydrate. These values in cheliped meat of male crayfish were 78.99 ± 1.25 %, 17.1 1 ± 1.45 %, 0.5 ± 0.18 %, 1.51 ± 0.42 % and 1.90 ± 0.56 % respectively. According to annual mean values, tail meat protein of male crayfish were found to be higher ( p<0.05 ) than in their cheliped meat. Ash values of cheliped meat of female crayfish were found to be less ( p<0.05 ) than in cheliped meat of male crayfish. Apart from above values no differrences were determined between male and female crayfish. pH values in tail meat of both male and female crayfish were less ( p<0.05 ) than in their cheliped meat. In conclusion, it was determined that meat yield and chemical composition of crayfish samples examined were relatively in good quality. KEY WORDS: Astacus leptodactylus, Meat Yield, Moisture, Protein, Fat, Ash, Carbonhydrate, pH.