BİRİNCİ KARABAĞ SAVAŞI’NDA TÜRKİYE-RUSYA REKABETİ: ANKARA’NIN HANDİKAPLARI

Abstract

?????? ???????? ?????? ????? ?? ??????? ???????? ?????? ????????? ?? ???????? ??????? ? ?????? ?????? ? ????????. ??????????? — ???? ?? ?????, ??????? ?????? ??????? ?????? ????????. ??????, ?????? ???????? ????? ???????, ?????????? ?????? ? ??????? ????. ?????????? ?????? ????????? ???? ??????????? ? ??????? ? ??????? ????????? ????????????? ????? ??????? ? ??????? ?? ???????. ???????? ?????? ???????????? ? ???? ????????????? ???????? ??????????? ??????. ???? ??????? ???????????? — ???????????????? ????????????? ????? ??????? ? ??????? ? ?????? ??????????? ????? ? ????????? ????????????? ????????? ???????????????? ????????. ???????????? ????????????? ?? ??????????, ??????? ?????????? ????????????? ???? ????? ? ????? 1992–1993 ?????. ??????????? ?? ????????????? ?????????? ???????????????? ????????, ????????????? ????????????? ????? ?????? ?????????? ?? ?????? ?????? ? ?? ?????? ????????? ???????. ?????? ??????????, ??? ????????????? ?? ????? ?????? ??????????? ????? ????? ??????????????? ???????? ? ???????? ?? ??????-???????????? ???????. ????? ??????????, ??? ? ???????????? ??????? ???? ?????? ? ??????????? ??????? ???? ?????????? ?? ????????????? ????????? ? ?????????? ?????????. ? ???????????? ??????????????? ??????????, ????????? ? ??????, ?????????????? ???????????? ????????, ? ????? ???????????? ??????? ? ???????????????, ??????????? ? ??????????? ????????.

Kafkasya, köklü tarihi ve bölgeyle olan yakın ilişkileri nedeniyle Türk dış politikasında özel bir öneme sahiptir. Azerbaycan, Ankara’nın bölgede özel önem atfettiği ülkelerden biridir. Rusya ise Türkiye ile benzer hedeflere sahip bir diğer bölgesel aktördür. Moskova’nın bölgedeki varlığını ve etkisini sürdürme isteği, Kafkasya’da Türkiye-Rusya rekabetine zemin hazırlamaktadır. Bu rekabetin merkezinde Karabağ sorunu yer almaktadır. Bu çalışmanın amacı, Birinci Karabağ Savaşı’nda Türkiye ve Rusya arasındaki rekabeti neoklasik realizmin teorik çerçevesi ışığında analiz etmektir. Bu bağlamda, çalışma 1992–1993 yıllarındaki savaş sırasında iki ülke arasındaki rekabeti şekillendiren parametrelere odaklanmaktadır. Neoklasik realist teorinin öngörüleri temel alınarak yapılan analizde, iki ülke arasındaki rekabet, birim ve sistem düzeyindeki değişkenler çerçevesinde ele alınmıştır. Sonuç olarak, Birinci Karabağ Savaşı sırasında iki ülke arasında sistematik bir rekabetin bulunduğu tespit edilmiştir. Bu rekabetin odak noktasını askeri ve siyasi unsurlar oluşturmuştur. Ayrıca, Türkiye’nin Karabağ konusundaki rolünü bazı dönemlerde sınırlayan faktörlerin maddi güç kapasitesi ve sistemik faktörler olduğu gözlemlenmiştir. Çalışmada, Karabağ meselesine doğrudan veya dolaylı taraf olan aktörlerin resmi makamlarınca yayımlanan bilgi, belge ve raporlar ile ilgili lider ve yöneticilerin söylemleri analiz edilmiştir.

The Caucasus holds a significant place in Türkiye’s foreign policy due to its deep-rooted history and close ties with the region. Azerbaijan is among the countries to which Ankara attaches particular importance. Russia, another key actor in the region, shares similar ambitions with Türkiye. Moscow's determination to maintain its presence and influence in the region fuels a Türkiye-Russia rivalry in the Caucasus. At the heart of this rivalry lies the Karabakh issue. This study aims to analyze the Türkiye-Russia rivalry during the First Karabakh War in light of the theoretical framework of neoclassical realism. In this context, the study focuses on the parameters shaping the rivalry between the two countries during the 1992–1993 conflict. Drawing on the theoretical propositions of neoclassical realism, the analysis is conducted using unit-level and system-level variables. The findings reveal that the rivalry during the First Karabakh War was systematic in nature, with military and political dimensions at its core. Furthermore, Türkiye’s role in the Karabakh issue was at times constrained by its material power capacity and systemic factors. This study examines information, documents, and reports issued by official authorities of direct or indirect parties to the Karabakh issue, as well as statements from leaders and administrators involved in the conflict.