Çocuklara Yönelik Dijital Tarih Anlatıları: Trt Eba’nın “Tarihimizin Gizli Kahramanları” Serisinin Sosyolojik Analizi

Abstract

Bu araştırma, çocuklara yönelik dijital tarih anlatılarının sosyolojik ve pedagojik boyutlarını incelemek amacıyla TRT EBA dijital eğitim platformunda yayımlanan “Tarihimizin Gizli Kahramanları” adlı video serisini nitel bir yaklaşımla ele almaktadır. Dijital platformlarda sunulan tarih içerikleri, tarihsel bilginin aktarımının ötesinde; kolektif bellek üretimi, değer aktarımı ve rol model inşası gibi çok katmanlı toplumsal süreçlerle ilişkilidir. Bu bağlamda çalışma, dijital tarih anlatılarının çocuk ve genç izleyiciler açısından nasıl bir tarihsel anlamlandırma ve değer çerçevesi sunduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma bulguları, video anlatılarında tarihsel değerin büyük ölçüde “gecikmiş takdir” ve “döneminde yeterince fark edilmemiş olma” söylemleri üzerinden inşa edildiğini göstermektedir. Tarihsel figürler; azim, çalışkanlık, fedakârlık, sorumluluk ve topluma hizmet gibi değerlerle ilişkilendirilerek izleyiciye pedagojik rol modeller olarak sunulmaktadır. Ayrıca dramatik kurgu, kronolojik hikâyeleme, müzik ve anlatıcı dili gibi dijital anlatı tekniklerinin, tarihsel bilgiyi duygusal olarak yönlendiren ve ilham verici bir deneyime dönüştürdüğü belirlenmiştir. Bu anlatı yapısının, ulusal bellek ve aidiyet duygusunu pekiştiren bir “biz” dili oluşturduğu dikkat çekmektedir. Araştırma sonuçları, çocuklara yönelik dijital tarih anlatılarının yalnızca öğretici materyaller olarak değil; kolektif bellek, değerler pedagojisi ve ideal yurttaşlık anlayışı sunan kültürel metinler olarak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, dijital tarih eğitimi, medya okuryazarlığı ve eğitim sosyolojisi alanlarına güncel ve özgün bir katkı sunmaktadır.