CİNÂS VE TIBÂK SANATLARININ KUR'AN-I KERİMDEKİ YANSIMALARI (EN'ÂM, YÛNUS VE MÜ'MİN SÛRELERİ ÖZELİNDE)

Abstract

Bu çalışmada belâgat ilminin birer konusu olan cinâs ve tıbâk sanatlarının Kur'an-ı Kerim'in belirli sûrelerindeki –En'âm, Yûnus, Mü'min- yansımaları incelenmiştir. Cinâs, lafızları aynı veya benzer fakat anlamları farklı olan kelimelerin aynı ifadede yer alması ile meydana gelen bir söz sanatıdır. Tıbâk ise zıt anlamlı kelimelerin bir arada kullanılması ile meydana gelen söz sanatını ifade eder. Bu iki edebî sanat üç sûre üzerinden incelenerek bu sûrelerde bulunan bütün cinâs ve tıbâk örneklerinin tespit edilmesi hedeflenmiştir. Yapılan inceleme neticesinde cinâs sanatının En'âm sûresinde 55 ayeti kerimede, Yûnus sûresinde 19 ayeti kerimede, Mü'min sûresinde 9 ayeti kerimede bulunduğu, tıbâk sanatının ise En'âm sûresinde 43 ayeti kerimede, Yûnus sûresinde 20 ayeti kerimede, Mü'min sûresinde 17 ayeti kerimede bulunduğu tespit edilmiştir. Bu ayeti kerimeler cinâs ve tıbâk sanatının Kur'an-ı Kerim'deki kullanımına birer örnek olup Kur'an'ın lafzî ve manevi i'câzının sadece küçük bir bölümünü teşkil etmektedir.

In this study, the reflections of the arts of paranomasia and contrast, wich are the subjects of rhetoric, in certain periods in the Qur'an –in the surahs al-En'am, Yûnus and al-Mu'min-. Paranomasia, refers to the art of rhetoric by using words with different meanings, spelling or pronunciation (sounds) of the same or similar words. Contrast, refers to the art of speech that occurs with the use of opposite meanings words. By analyzing these two literary arts over three periods, it was aimed to determine all the examples of paranomasia and contrast in these periods. In the examination schedule it was determined that the art of the paranomasia had 55 verses in the surah of al-An'am, in the surah of Yunus in 19 verses, in the surah of al-Mu'min 9 verses and art of the contrast had 43 verses the surah of al-An'am, 20 verses in the surah of Yunus and 17 verses in the surah of al-Mu'min. This verse is an example of the use of paranomasia and contast art in the Qur'an and constitutes a small part of the letter and spiritual miracle of the Qur'an.