TÜRKİYE'DE DİJİTAL TELEVİZYONA GEÇİŞ VE DİJİTAL YAYINCILIĞIN GÜNÜMÜZDEKİ KONUMU

Abstract

Yeni medya teknolojileri temelinde televizyon yayıncılığı alanında gerçekleşen hızlı dönüşüm günümüzde televizyon içeriklerinin üretiminden, dağıtımına ve izlenme biçimlerine kadar birçok alanda karşılık bulmaktadır. Bu dönüşümler geleneksel televizyon yayıncılığı ile günümüzdeki dijital, internet tabanlı yayıncılık biçimleri arasındaki temel farklılıkları belirginleştirmektedir. Yeni yayıncılık ekosistemleri içinde hem içerik üretimi hem de bu içeriklerin dağıtımı noktasında değişimler yaşanmaktadır. Bu dönüşüm tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de önemli bir karşılık bulmaktadır. 2000'li yıllardan itibaren ülkemizi de etkisi altına alan dijital dönüşüm doğrultusunda abonelik temelli yeni yayıncılık platformları başka bir deyişle ödemeli TV kanalları ve bu kanalların toplu olarak sunulmasına aracılık eden dijital platformlar ortaya çıkmıştır. Televizyon endüstrisinde içerik dağıtım ve izleme biçimlerini etkileyen bu dönüşüm doğrultusunda ortaya çıkan dijital televizyon platformları anolog televizyon yayınlarından çok daha farklı bir televizyon izleme deneyimi sunmanın yanı sıra televizyonu ücretli bir yapıya dönüştürerek temel bir değişime de aracılık etmiştir. Bu tezde de dijital dönüşüm temelinde Türkiye'de televizyon endüstrisini yapılandırmada rol oynayan bu dijital kanal platformlarının ortaya çıkardığı yeni endüstriyel yapının ve işleyişin analizine odaklanılmaktadır. Bunun teknolojik bir gelişimin ötesinde televizyon endüstrisinin ekonomik yapısına dair de bir dönüşüme aracılık ettiği ileri sürülmektedir. Bunun yalnızca endüstri açısından değil izleyiciler açısından da bir değişimi ifade ettiği ve Türkiye'de de televizyon yayıncılığının ücretli bir sistem olarak görülmeye başlanmasına dayanak sağladığı vurgulanmaktadır. Bu dönüşümün televizyon endüstrisinin günümüzdeki daha karmaşık yapılanma biçiminin oluşumu açısından da temel bir önem taşıdığı düşünülmektedir. Bu kapsamda Türkiye'de dijitalleşme temelinde televizyon yayıncılığının ödemeli bir sistemi de barındıran bir yapıya dönüşümünün analiz edilmesinin günümüzü anlamlandırmak açısından da önem kazandığı söylenebilir. Bu çalışmada da bu temel düşünceden hareketle, Türkiye'de dijitalleşme temelinde farklı kanalların kendi platformları üzerinden dağıtımına aracılık eden ödemeli TV platformlarının yükselişi sektörel yapılanmaya odaklanan ekonomi politik bir yaklaşımla analiz edilmektedir. Bu dijital kanal platformlarının televizyon endüstrisinin dönüşümünde oynadığı role odaklanılmakta ve bunun sektörün yapılanma biçimi açısından taşıdığı anlam sorgulanmaktadır. Çalışmanın temel verileri bu platformların kurumsal web sitelerinin yanı sıra yaşanan değişimin izini sürmeye yardım edecek gazete arşivleri ve sektör raporlarından toplanmıştır. Yapılan analiz sonunda ödemeli dijital kanal platformlarının Türkiye'de televizyon yayıncılığının ücretli bir nitelik taşıyan yönünü belirgin kılmaya, yeni içerik dağıtım ve izleme pratiklerinin ortaya çıkışına ve yaygınlaşmasına aracılık ettiği görülmüştür. Bu yeni yayıncıların sektördeki rekabet ilişkilerini arttırdığı ve aslında sektörün ticari temelde yapılanan hakim eğilimi açısından herhangi bir değişimi getirmediği sonucuna ulaşılmıştır.The rapid transformation in the field of television broadcasting on the basis of new media technologies today finds its response in many areas from the production of television content to its distribution and viewing. These transformations highlight the fundamental differences between traditional television broadcasting and today's digital, internet-based forms of broadcasting. Within the new publishing ecosystems, there are changes in both the production of content and the distribution of these contents. This transformation finds an important response in Turkey as well as in the rest of the world. In line with the digital transformation that has affected our country since the 2000s, new subscription-based broadcasting platforms, in other words, pay TV channels, and digital platforms that mediate the collective presentation of these channels have emerged. Digital television platforms that emerged in line with this transformation, which affects the content distribution and viewing styles in the television industry, not only offer a very different television viewing experience than analog television broadcasts, but also mediate a fundamental change by turning television into a paid structure. This thesis focuses on the analysis of the new industrial structure and operation created by these digital channel platforms, which play a role in structuring the television industry in Turkey on the basis of digital transformation. It is claimed that this, beyond a technological development, also mediates a transformation in the economic structure of the television industry. It is emphasized that this signifies a change not only in terms of the industry but also in terms of viewers, and provides a basis for television broadcasting in Turkey to be seen as a paid system. It is thought that this transformation is of fundamental importance in terms of the formation of today's more complex form of structuring of the television industry. In this context, it can be said that analyzing the transformation of television broadcasting into a structure that also includes a paid system on the basis of digitalization in Turkey gains importance in terms of making sense of our day. In this study, starting from this basic idea, the rise of pay TV platforms, which mediate the distribution of different channels on their own platforms on the basis of digitalization, is analyzed with a political economy approach that focuses on sectoral structuring. The role played by these digital channel platforms in the transformation of the television industry is focused on, and the meaning of this in terms of the way the industry is structured is questioned. The main data of the study were collected from the corporate websites of these platforms, as well as newspaper archives and industry reports, which will help to keep track of the change. At the end of the analysis, it has been seen that the paid digital channel platforms mediate the emergence and spread of new content distribution and viewing practices, highlighting the paid aspect of television broadcasting in Turkey. It has been concluded that these new publishers have increased the competitive relations in the sector and actually did not bring any change in terms of the dominant tendency of the sector structured on a commercial basis.