ORTAOKUL ÖĞRETMENLERİNİN İŞ DOYUMU İLE ÖRGÜTSEL GÜVEN ALGILARI ARASINDAKİ İLİŞKİ

Abstract

Bu araştırma, Diyarbakır ili Yenişehir İlçesinde 2019/2020 eğitim-öğretim yılında 41 resmi ortaokulda görev yapmakta olan öğretmen ve yöneticilerin iş doyumları ile örgütsel güven algıları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada; Ho ve Au tarafından 2006 yılında geliştirilen ve Türkçe'ye uyarlaması Demirtaş tarafından 2010 yılında yapılan "İş Doyumu Ölçeği" ve Yılmaz (2006) tarafından kullanılan "Örgütsel Güven Ölçeği" kullanılmıştır. Öğretmen ve yöneticilerin demografik özellikleri ile ilgili veriler araştırmacı tarafından düzenlenen "Kişisel Bilgi Formu" ile elde edilmiştir. Araştırmada uygulanan ölçekler ile ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin iş doyumları ile örgütsel güven algıları arasındaki ilişki incelenmiştir. Ölçeklerin uygulandığı katılımcıların özelliklerini ortaya çıkarmak için frekans ve yüzde dağılımları bulunmuştur. İş doyumu ve örgütsel güven davranışlarının alt boyutları ile cinsiyet ve görev türü gibi demografik özellikler açısından grup ortalamaları arasında anlamlı farklılıklar oluşup oluşmadığını belirlemek amacıyla bağımsız örneklem t-testi yapılmıştır. İş doyumu ve örgütsel güven davranışlarının alt boyutları ile yaş, branş ve hizmet süresi gibi demografik özellikler açısından grup ortalamaları arasında anlamlı farklılık bulunup bulunmadığını belirlemek amacıyla Tek Yönlü Varyans Analizi yapılmıştır. Tek yönlü varyans analizinde örgütsel güven ölçeğinin alt boyutları ile yaş ve hizmet süresi değişkeni arasında oluşan anlamlı farklılık durumlarında bu farklılığın kaynağını bulmak için Tukey testi yapılmıştır. Ölçeklerden elde edilen bütün veriler bir paket programa kaydedilerek verilerle ilgili betimsel istatistikler yapılmıştır. Verilerin analiz edilmesinde frekans, yüzde, t-testi, tek yönlü varyans analizi ve korelasyon analizi uygulanmıştır. Anlamlılık düzeyi olarak p<0.05 kabul edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre; Katılımcıların iş doyum algılarının aritmetik ortalaması ile örgütsel güven algılarının aritmetik ortalama puanlarının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların İş Doyum algıları ile Örgütsel Güven algıları arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Buna göre öğretmenlerin iş doyumuna yönelik algıları yükseldikçe örgütsel güvene yönelik algıları da yükselmektedir ya da iş doyumuna yönelik algıları düşerken örgütsel güvene yönelik algılarında da düşüş yaşanmaktadır. Katılımcıların iş doyum algıları ile cinsiyet, yaş, branş, hizmet süresi ve görev türü değişkenleri arasında anlamlı bir farklılığın olmadığı belirlenmiştir. Katılımcıların iş doyum algıları aritmetik ortalamaları incelendiğinde, ortalama puanlar birbirine yakın olmakla beraber kadınların iş doyum algılarının erkeklerden daha yüksek düzeyde olduğunu söylemek mümkündür. Katılımcıların aritmetik ortalama puanları incelendiğinde, 20-30 yaş aralığındaki öğretmenler ile 51 yaş üzeri öğretmenlerin iş doyum algılarının daha yüksek olduğunu söylemek mümkün ise de diğer yaş grupları ile anlamlı bir farklılık ortaya çıkmamaktadır. Katılımcıların branşlarına göre ise; Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin iş doyumu ortalamalarının diğer branşlardan daha yüksek düzeyde olduğunu söylemek mümkündür. Hizmet süresine göre incelendiğinde ise, hizmet süresi 1-5 yıl arasında olanların ile 25 yıl ve üstü olanların iş doyumu ortalamalarının diğer gruplardan daha yüksek düzeyde olduğunu söylemek mümkündür. Bununla beraber öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin ortalama puanları birbirine yakın olmakla beraber öğretmenlerin iş doyum algılarının yöneticilerden daha yüksek düzeyde olduğunu söylemek mümkündür. Katılımcıların örgütsel güven algıları ile cinsiyet ve branş değişkenleri arasında anlamlı bir farklılığın olmadığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre erkek çalışanlar ile kadın çalışanların örgüte ve yöneticiye duydukları güven benzerlik göstermektedir. Katılımcıların branşlarına göre aritmetik ortalama puanları incelendiğinde, Matematik öğretmenlerinin en yüksek düzeyde olduğu görülmektedir. Katılımcıların örgütsel güven algıları ile yaş, hizmet süresi ve görev türü değişkenleri arasında anlamlı bir farklılığın olduğu belirlenmiştir. Farkın kaynağı incelendiğinde, bu farkın 20-30 yaş ve 31-40 yaş arası katılımcılar ile 51 yaş üstü katılımcılar arasında olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte katılımcıların aritmetik ortalama puanları incelendiğinde, 51 yaş üstü katılımcıların aritmetik ortalaması en yüksek olarak tespit edilmiştir. Hizmet süresi değişkeni incelendiğinde ise, farkın kaynağının 1-5 yıl ve 6-10 yıl arası hizmet yılı olan katılımcılar ile 25 yıl üstü katılımcılar arasında olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte katılımcıların aritmetik ortalama puanları incelendiğinde, 25 yıl üstü hizmeti olanların ise en yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Bununla beraber katılımcıların görev türü değişkenine göre örgütsel güven algılarının aritmetik ortalamaları incelendiğinde, yöneticilerin aritmetik ortalama puanlarının, öğretmenlerin aritmetik ortalama puanlarından daha yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: İş doyumu, Güven, Örgütsel güven, Ortaokul, Öğretmen

This research was carried out to examine the relationship between job satisfaction and organizational trust perceptions of teachers and administrators working in 41 public secondary schools in the Yenişehir District of Diyarbakır province in the 2019/2020 academic year. The research was carried out using the relational screening model. In the research; The "Job Satisfaction Scale" developed by Ho and Au in 2006 and adapted to Turkish by Demirtaş in 2010, and the "Organizational Trust Scale" used by Yılmaz (2006). Data on the demographic characteristics of teachers and administrators were obtained with the "Personal Information Form" prepared by the researcher. The relationship between the scales applied in the study and the job satisfaction of teachers working in secondary schools and their perceptions of organizational trust were examined. Frequency and percentage distributions were found to reveal the characteristics of the participants to whom the scales were applied. An independent sample t-test was conducted to determine whether there were significant differences between group averages in terms of sub-dimensions of job satisfaction and organizational trust behaviors and demographic characteristics such as gender and job type. One-Way Analysis of Variance was conducted to determine whether there is a significant difference between the group averages in terms of sub-dimensions of job satisfaction and organizational trust behaviors and demographic characteristics such as age, branch and length of service. In the one-way analysis of variance, the Tukey test was used to find the source of this difference in cases of significant difference between the sub-dimensions of the organizational trust scale and the variable of age and length of service. All the data obtained from the scales were recorded in a package program and descriptive statistics were made about the data. Frequency, percentage, t-test, one-way analysis of variance and correlation analysis were used to analyze the data. The significance level was accepted as p<0.05. According to the findings obtained in the research; It was determined that the arithmetic mean of the participants' job satisfaction perceptions and the arithmetic mean scores of their organizational trust perceptions were high. According to these data, it is possible to say that the participants' perceptions of job satisfaction and organizational trust are high. There is a positive, moderate and significant relationship between the participants' perceptions of Job Satisfaction and Organizational Trust. Accordingly, as teachers' perceptions of job satisfaction increase, their perceptions of organizational trust also increase. It was determined that there was no significant difference between the job satisfaction perceptions of the participants and the variables of gender, age, branch, length of service and job type. When the arithmetic averages of the job satisfaction perceptions of the participants are examined, it is possible to say that although the average scores are close to each other, the job satisfaction perceptions of women are higher than that of men. When the arithmetic mean scores of the participants are examined, it is possible to say that teachers between the ages of 20-30 and teachers over the age of 51 have higher job satisfaction perceptions, but there is no significant difference with other age groups. According to the branches of the participants; It is possible to say that the job satisfaction averages of Social Studies teachers are higher than other branches. When examined according to the length of service, it is possible to say that the job satisfaction averages of those whose service period is between 1-5 years and those whose service period is 25 years or more are higher than the other groups. However, although the average scores of teachers and school administrators are close to each other, it is possible to say that teachers' job satisfaction perceptions are higher than that of administrators. It was determined that there was no significant difference between the organizational trust perceptions of the participants and the variables of gender and branch. According to the findings, the trust of male employees and female employees in the organization and the manager is similar. When the arithmetic mean scores of the participants according to their branches are examined, it is seen that the Mathematics teachers are at the highest level. It was determined that there was a significant difference between the organizational trust perceptions of the participants and the variables of age, length of service and type of task. When the source of the difference was examined, it was determined that this difference was between the participants between the ages of 20-30 and 31-40 and those over the age of 51. However, when the arithmetic mean scores of the participants were examined, the arithmetic mean of the participants over the age of 51 was found to be the highest. When the variable of service period is examined, it has been determined that the source of the difference is between the participants with 1-5 years and 6-10 years of service and the participants over 25 years. However, when the arithmetic average scores of the participants were examined, it was determined that those with more than 25 years of service were at the highest level. However, when the arithmetic averages of the organizational trust perceptions of the participants were examined according to the task type variable, it was determined that the arithmetic average scores of the administrators were higher than the teachers' arithmetic average scores. Key Words: Job satisfaction, Trust, Organizational trust, Secondary school, Teacher