ALİ KEMAL'İN İLM-İ AHLAK ADLI ESERİNİN LATİN HARFLERİNE AKTARILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ

Abstract

Ali Kemal, Osmanlı Devleti'nin son dönemleri ile Cumhuriyet'in ilk yıllarında yaşamıştır. Birçok eser kaleme alan Ali Kemal, devlet adamı olarak da birçok önemli görevde bulunmuştur. Çalışmamızın konusu olan "İlm-i Ahlak" adlı eserinde Ali Kemal, daha çok pratiğe ağırlık vermiştir. Ahlaki faziletler yeri geldiğinde ayet ve hadislerle temellendirmiş; ancak ayetlerin numaraları, sure isimleri ve hadis kaynakları sayfalarda belirtmemiştir. Bu eseri, Halep'te Mekteb-i İ'dâdî muallimi bulunduğu sırada Maa¬rif Nezâreti tarafından açılan yarışmaya katılmak için i'dadilerin yedinci yılı ders programına uygun olarak hazırlamıştır. Ahlak-ı amelî ve ahlak-ı nazarî olmak üzere iki ana bölümden meyda¬na gelen ve yazarının daha çok "ferdî ve içtimai ahlak" üzerinde durduğunu belirttiği bu eser dinî kaynaklara, bil¬hassa konu ile ilgili ayet ve hadislere da¬yanılarak hazırlamıştır. "Hatime" kıs¬mında belirttiğine göre yazar eserini sa¬de bir dille kaleme almakla beraber ge¬rektiğinde edebî bir üslûp kullanmış, bu arada konu ile ilgili Arapça ve Farsça be¬yitlerle kelâm-ı kibarlara da yer vermiş¬tir. Hadisler konusunda Sahîh-i Buhârî ile Süyûtinin el - Camiu's- Sağır'inden istifade ettiğini ve mevzu hadisler için de Süyûti'nin el-Le'âli'l-masnû'a fi'l-ehâdîsi'l - mevzuasına başvurduğunu belirtmiştir. Eser Ali Kemal'in dinî bil¬gi ve görüşlerini aksettirdiği kadar dinî kaynaklara hâkimiyetini de göstermekte ve şimdiye kadar sözü edilmeyen önemli bir yönünü ortaya koymaktadır. Ayrıca Türkçe, Arapça olmak üzere ahlaki ve hikemî manzumeler, peygamber kıssaları ve İslam tarihinden almış olduğu örnek ahlaki davranışlarla eserin muhtevasını zenginleştirmiştir. Eflâtun, Aristo, İbn Sina, gibi ünlü ahlak filozoflarından yaptığı nakiller, müellifin geniş bilgi ve kültürünü göstermekle beraber etki açısından esere büyük bir güç kazandırmaktadır. İlm-i Ahlak'ın Cumhuriyet'in ilk yıllarında Suriye'nin Halep şehrinde yazılması, o dönemde Osmanlı toplumunun bırakılmış ahlaki yapısını, dönemin aydınlarının ideal ahlak görüşlerini yansıtması ve kültürel etkileşim bakımından değerli bir eserdir.Ali Kemal lived between the last years of the Ottoman Empire and in the first years of the Republic (of Turkey). Ali Kemal, who wrote up many literal works, also performed many important duties as a statesman. In his work titled "Ilm-i Ahlak", Ali Kemal give weight to more practice. He based moral virtues with verse and hadith when the place comes; but the numbers of the verses, the names of the periods and sources of the hadith did not appear on the pages. He prepared this work in accordance with the seventh year's curriculum of the high scholls to participate in the competition opened by the Ministry of Education at the time of the Ottoman high school instruction in Aleppo. This work, which has come from two main chapters as practical moral and speculative moral, and which the author has emphasized on "individual and social morality", is based on religious sources, especially on the related verses and hadiths. According to the "Expilogue", the writer wrote up with a plain language to the author's work and used a literary style when necessary. In the meantime, he also included kelam-ı kibar (polite remark) in Arabic and Persian couplets. He stated that Sahihi al-Bukhari and el - Camiu's- Sağır (written by Süyûti) were used for the hadiths and that made reference to Süyûti's el-Le'âli'l-masnû'a fi'l-ehâdîsi'l mevzua (make-up hadith book) for the mevzu (make-up) hadiths. The work reflects the religious knowledge and views of Ali Kemal as well as his dominance over religious resources and reveals an important direction which is not mentioned up to now. He has also enriched the content of his work with moral and gnostic poems, such as Turkish and Arabic, the prophet shorthand, and exemplary moral behaviors of Islam. The transcriptions he made from famous moral philosophers such as Eflatun (Plato), Aristotle, Ibn Sina(Avicenna), show great knowledge and culmination of the author, but also give a great deal of power in terms of effect. The writing of İlm-i Ahlak in the Syria city of Aleppo in the first years of the Republic is a valuable work in terms of cultural interaction and reflection of the moral structure of the Ottoman society at that time, the ideal morals of the intellectuals of the period.