YÛNUS SURESINDE BELAĞÎ ÖZELLIKLER

Abstract

Bu çalışmada Yunus Suresi'ndeki belagat özelliklerini öncelikle betimleme yöntemiyle, ardından da ondaki kıraat vecihlerini analitik yöntemle ele alınmaktadır. Çalışmanın amacı suredeki karakteristik özellikleri, ayırt edici vasıfları ve gizli kalmış sırları ortaya çıkarmaktır. Bu bağlamda meanî ilmine dair surede bulunan, haber ve inşa cümlelerindeki takdim-te'hir, hazf-zikr gibi konulara değinilmiştir. Aynı şekilde emir, nehiy, istifham, kasem (yemin), ta'rif ve tenkir gibi konulara da işaret edilmiştir. Ardından suredeki beyan ilmine ait unsurlar olan teşbih ve çeşitleri, lugavî ve aklî mecaz, mecaz-ı mürsel, tasrîhî istiâre, tebeî istiâre, mürekkep istiâre (temsîlî istiâre), sıfat, mevsuf ve nisbete dair kinayeler üzerinde durulmaktadır. Çalışmada ayrıca surede var olan ve bedi'ilmi içerisinde değerlendirilen, tıbak ve çeşitleri, îcap, selb, mukabele, tevriye gibi manevi güzelleştirici sanatlar ile cinas, raddu'l-acuz ale's-sadr ve seci' gibi lafzî güzelleştirici sanatlar da açıklanmaktadır. Son olarak çalışmada Yunus suresindeki iltifat konusu için müstakil bir başlık açılmıştır. Zira surede iltifat sanatı sıkça kullanılmaktadır. Bu durum dinleyenin ilgisini sürekli canlı tutmakta, onun dikkatini daima kendine çekmekte ve sözün kullanım alanını genişletmektedir. Bu bağlamda sık sık mütekellim sıgadan gâib veya muhatap sıgaya, gâib sıgadan mütekellim veya muhatap sıgaya, muhatap sıgadan gâib veya mütekellim sıgaya geçiş yapıldığı görülmektedir.

This study deals with the rhetoric features in Surah Yunus, firstly by the method of description, and then by the analytical method of the recitation styles in it. The aim of the study is to reveal the characteristic features, distinctive features and hidden secrets of the sura. In this context, subjects about the science of meanî such as take forward-postponement, deletion-mention in the news and construction sentences are mentioned. Similarly, subjects such as imperative, forbidding, question, qasem (oath), certainty and uncertainty are also pointed out. Then, the elements about al-bayan in the surah, simile and its varieties, verbal and mental metaphor, metaphor (majaz al-mursal), descriptive metaphor, dependency metaphor, representative metaphor, allusions about adjective and qualified and imputation are discussed. In the study also the spiritual beautifying arts such as tibak and its varieties, icap, selb, mukabala, tevriye and literary beautifying arts such as pun, raddu'l-cuz ale's-sadr and rhyme, which exist in the surah and are evaluated within the bedi' are explained. Finally, a separate title was opened for the 'iltifat' subject in Surah Yunus. Because the art of 'iltifat' is frequently used in the Surah. This situation keeps the listener's attention alive, always draws the listener's attention to the text and expands the usage area of the word. In this context, it is often seen that there is a transition from the speaker to absentee or interlocutor, from absentee to speaker or interlocutor, from interlocutor to absentee or speaker.