HİLÂFETİN KALDIRILMASININ TÜRK BASININA YANSIMALARI

Abstract

Hilâfet, Hz. Muhammed (S.A.S)’in vefatı ile ortaya çıkmıştır vesonrasında Hûlefa-i Raşidin devri başlamıştır. Hilâfet Emevi ve Abbasilerdevrinde saltanata dönüşmüştür. Yavuz Sultan Selim’in Mısır’ı fethiylehilâfet Osmanlı Devleti’ne geçmiştir. Osmanlı Devleti Birinci DünyaSavaşı’nda cihad ilan etmiş fakat İslâm dünyasından beklenen karşılıkgelmemiştir. Birinci Dünya Savaşı sonunda işgal altına giren OsmanlıDevleti’nde Milli Mücadele Dönemi başlamıştır. Milli Mücadele zaferlesonuçlanınca varlığı iki başlılığa neden olan saltanat kaldırılmıştır. Türkbasını saltanatın kaldırılması konusunda olumsuz tepkiler vermemiştir.Çünkü saltanat kaldırılmış ama hilâfet Osmanlı hanedanında yaşamayadevam etmiştir. Türk basınında hilâfetin geleceği ile ilgili şüphelercumhuriyetin ilanı ile gündeme gelmiştir. Halifeyi devlet başkanı olarakgören muhafazakâr basın cumhurbaşkanı seçimini eleştirmiştir. Basındahilâfetin geleceği ile ilgili tartışmalar sürerken 1924 yılının başında HalifeAbdülmecid hilâfet bütçesinde artış istemiştir. Bu istek hilâfetinkaldırılma sürecini hızlandırmıştır. Yeni yılla beraber bütçe görüşmeleribaşlamış ve halifelik bütçesi değerlendirilmiştir. 3 Mart 1924’te ise hilâfetkaldırılmış ve Osmanlı hanedanı yurt dışına çıkarılmıştır.Tanin, İkdam ve Tevhid-i Efkâr gibi muhafazakâr basın bu kararınMüslüman dünyası ile bağları kopartacağı ama bunun ikinci derece birsorun olduğunu yazmıştır. Ayrıca Tevhid-i Efkâr gazetesi kararı emr-ivaki olarak değerlendirmiştir. Hilâfetin kaldırılması kararına Ankarabasınından Hâkimiyet-i Milliye ve Anadolu’da Yenigün gazeteleri destekvermiştir. Vakit, Vatan, Akşam ve İleri gazeteleri alınan kararlaTürkiye’nin ilerlemesindeki engellerin kaldırıldığını ifade etmiştir.