İBN BÂCE’DE BİLGİ TEORİSİ

Abstract

Bu araştırma İbn Bâce’de Bilgi Teorisi konusunu ele almaktadır. İbn Bâce felsefî tartışmalarında iman ve ilhad arasında tasnif edilen bir konumda bulunan cedelci bir kişilik olarak sayılmaktadır. Onun fikirlerinin araştırılmasını ve gerçek eğilimini ortaya koymak, felsefî görüşlerini inceleyerek gerçek kimliğini tesbit etmek bilimsel olarak önemli bir meseledir. İşte bizim bu araştırmamızın hedefi de İbn Bâcce’nin felsefi görüşlerini ve bilimsel konumunu ortaya koymaktır. Zira bu araştırma, filozof İbn Bâce'nin ait olduğu felsefî okulunu, taşıdığı rasyonel fikirlerini ve dakik ve derin felsefi anlayışlarını ortaya koymaktadır. Gerçekten de İbn Bâcce aklın cüzlerinin araştırması konusunda derin temellere inmiştir. Akli idrakın konumunu hissî bilgiler ve algıların en yüksek seviyesinde konumlandırmıştır. Ayrıca beş haricî duyu organın ve suretlerden intikal eden bilgilerin dahilî bilgi, kaynaklarıyla arzedilip müşterek bir noktaya gelmedikçe doğru bilgiyi ifade edemediğini ve sağlam bir anlayış vermediğini açıklamıştır. İbn Bacce aynı şekilde manevi imgelerin önemini açıklamış ve onları özel maneviyat ve genel maneviyat olmak üzere iki türe ayırmıştır. İbn Bâcce bu bağlamda özellikle genel ve özel ruhanî suretlere büyük bir önem atfetmiş ve natık suretlerin mahza suretlerden ibaret olduğunu açıklamıştır. Ruhun ne zaman cismaniyetten yükselse, en üstün ruhanî surete dönüşmüş olup natıka kuvvetin onu idrak etmesini sağlayan şey haline geldiğini ifade etmektedir. İbn Bâcce başlıca eserlerinde felsefi görüşlerini desteklemek amacıyla çok sık olmasa da ayet ve hadislerden yararlanır. Ancak o, dini kaynaklar aracılığıyla felsefe ve din arasında bir uyumun varlığını göstermeyi hedeflemez. Onun düşüncesinde din veya ilahi vahiy, felsefi düşünceyi yetkinleştiren bir tamamlayıcı unsurdur

The research deals with Ibn Bajja's epistemology, and Ibn Bajja is considered to be the owner of a dialectical personality that people dispute in classifying his philosophy between faith and atheism, which necessitated the study of his ideas and standing on the direction and classification of his philosophy. The aim of the research is to highlight the philosophy of Ibn Bajja and his scientific status, Ibn Bajja deepened the study of the parts of the mind and raised the level of mental awareness to a level that surpasses all of the senses, and showed that the five external senses, The images transmitted do not give a correct perception until after they are presented to the internal senses represented by the common sense, as Ibn Bajja showed the importance of spiritual images and divided them into two types: private spirituality and general spirituality. The research showed Ibn Bajja's approach to interpreting the Qur'anic verses.