DOĞU ANADOLU FAY SİSTEMİNİN PALU-USLU (ELAZIĞ) ARASINDAKİ KESİMİNİN KİNEMATİK ANALİZİ

Abstract

Doğu Anadolu Fay Sistemi (DAFS) Alp-Himalaya sistemi içerisinde Arabistan ve Afrika levhaları'nın Anadolu Levhası ile çarpışmalarıyla ilişkili olarak gelişmiş kıta içi doğrultu atımlı bir fay sistemidir. Bu çalışmada DAFS üzerinde kuzeydoğuda Palu'dan başlayıp güneybatıda Uslu'ya kadar uzanan yaklaşık 80 km uzunluğundaki bir alan çalışılmıştır. Çalışma alanındaki fayların geometrileri uzaktan algılama yöntemleri ve arazi çalışmaları yardımıyla haritalanmıştır. Bölgedeki çizgisellikler, Landsat (4-5) TM uydu görüntüsünden otomatik yöntemler kullanılarak çıkartılmış ve çalışma alanında toplam 101 jeolojik çizgisellik tanımlanarak alana ait çizgisellik haritası oluşturulmuştur. Çizgiselliklerin yorumlanması için hazırlanan gül diyagramına göre, ana yönelimler K750D olarak saptanmıştır. Çalışma alanında bulunan fay düzlemlerinden ölçülen fay kayma verilerinin Angelier (1990) yöntemi ile kinematik analizi yapılmış ve bölgede en az üç farklı deformasyon evresinin (gerilme sisteminin) varlığı tespit edilmiştir. Çalışma alanındaki en yaşlı deformasyon evresi Geç Oligosen-Orta Miyosen (25-11 my) aralığında gerçekleşmiştir. Bu evrede Neo-Tetis'in güney koluna ait dalan litosfer kopmuş ve üstündeki levhada KB-GD doğrultulu genişleme rejimi etkin olmuştur. İkinci deformasyon evresi bölgede KB-GD doğrultulu sıkışma ile karakterize edilir. Bu deformasyon evresinin Geç Miyosen-Pliyosen zamanında bölgede etkili olan çarpışma sonrası sıkışma ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Çalışma alanındaki en genç deformasyon evresi ise günümüzde etkin olan KD-GB doğrultulu sıkışma ile karakterize edilir. Geç Pliyosen'den itibaren etkin olan bu dönem DAFS ve birçok doğrultu atımlı fayın aktif hale geçmesi ile ilişkilidir. Arazi ve uzaktan algılama çalışmaları sonucunda elde edilen veriler bölgede etkin olan gerilme eksenleri hakkında önemli ve birbirlerini destekleyici bilgiler sunmaktadır.

The Eastern Anatolian Fault System (EAFS) is an intra-continental strike-slip fault system associated with the collision of the Arabian and African plates with the Anatolian plate in the Alp-Himalaya system. In this study, an area of about 80 km long, starting from Palu in the northeast and extending to Uslu in the southwest, was studied on the EAFS. The geometries of the faults in the study area are mapped with the help of remote sensing methods as well as field studies. Lineaments in the region were extracted by using automatic methods from Landsat (4-5) TM satellite image and a total 101 geological lineaments were defined and mapped in the study area. According to the Rose Diagram for the interpretation of the lineaments, the main orientations were determined as N7500E. The kinematic analysis of the fault slip data measured from fault planes by using Angelier (1990) method and the existence of at least three different deformation phases were determined in the study area. The oldest deformation phase in the study area occurred in the Late Oligocene-Middle Miocene (25-11 Ma). At this stage, the lithosphere of the Neo-Tethys ocean broke off and resulting the NW-SE direction of expansion on the plate above it. The second deformation phase is characterized by compression in the NW-SE direction in the stressed region. This deformation is thought to be related to post-collision compression which is effective in the region during the Late Miocene-Pliocene time. The youngest deformation phase in the study area is characterized by the presently effective NE-SW directional compression. This period, which has been effective since Late Pliocene, is associated with the activation of EAFS and many strike-slip faults. The data obtained as a result of field and remote sensing studies provide important and supportive information about the active stress axes in the region.