TÜRK – AMERİKAN İLİŞKİLERİNDE KIBRIS MESELESİ (1945-1980)

Abstract

İlk başlarda Levant olarak adlandırılan Doğu Akdeniz'de ticari faaliyetler olarak başlayan Türk-Amerikan ilişkileri, sonraki yıllarda özellikle de soğuk savaş döneminde müttefiklik olarak adlandırılabilecek seviyeye gelmiştir. Ancak bu gitgide karmaşık hale gelen ilişki, zaman zaman kopma noktasına gelen sarsıntılar geçirmiştir. Türk – Amerikan İlişkilerinin hayat seyrinde bazı önemli dönüm noktaları ve hayati konular vardır. Doğu Akdeniz'de kapladığı küçük alana rağmen, Kıbrıs'ta yaşanan karmaşık ve uzun anlaşmazlılar, kolay çözülmesi beklenen bir sürecin dışına çıkarak, sarsıntılara sebebiyet veren konulardan birisi haline gelmiştir. Bu anlamda 1945-1980 arasında ikili ilişkiler zaman zaman bölgedeki çıkarlar adına, müttefiklik üzerine kurulurken, zaman zaman da kriz diplomasisine dönüşmüştür. Özellikle Kıbrıs meselesi iki ülkenin ilişkilerini sürekli yeniden değerlendirmesine yol açmakla birlikte ABD'nin genel siyasetinin daha çok NATO ittifakının devamı ve çıkarları etrafında şekillendiği ortaya koymuştur. Anahtar Kelimeler: Türk – Amerikan İlişkileri, Soğuk Savaş, Kıbrıs, NATO, KKTC

Turkish- American Relations that started as commercial activities in the East Mediterranean named as Levant, transformed into an ally in the subsequent years, especially during the Cold War Era. However this relationship became more complicated in time, occasionally had hard times of nearly detaching. There are some crucial milestones and considerable topics in the lifetime of the Turkish – American Relations. Regardless of the small area she occupied on the East Mediterranean, the intricate and long lasting disputes in Cyprus, have exceeded the point of being resolved with ease and have become one of the issues shaking the relations. In this context, the bilateral relations between 1945 and 1980 have been constituted upon the alliance but from time to time have been reshaped as crisis diplomacy for the sake of the benefits within the region. The Cyprus issue particularly has led the relationship between the two countries to be reassessed from time to time and have depicted that the USA's general politics towards the island have been more formed around the continuation of the NATO alliance and benefits. Key Words: Turkish – American Relations, Cold War, Cyprus, NATO, TRNC