TÜRKİYE’DE KISA DALGA RADYO DİNLEME DENEYİMİ: DX’CİLİK

Abstract

Radyo yayıncılığı radyo amatörlerini ve amatör bir faaliyet olarak kısa dalga dinlemeyi –DX’cilik- içeren zengin bir tarihe sahiptir. Bu farklı tarihler hâkim medya tarihi anlatıları içinde unutulmuşlardır. Oysa radyo tarihinin bu yönü bize radyonun kamu tarafından aktif bir biçimde kullanıldığını anımsatması açısından önemlidir. Bu, Türkiye radyo tarihinin de az bilinen bir yönünü oluşturmaktadır. Bu çalışmanın çıkış noktasını Türkiye yayıncılık tarihinin bilinenden daha canlı bir geçmişe sahip olduğu düşüncesidir. Bu açıdan, Türkiye radyo tarihinde araştırılmayı bekleyen birçok konu bulunmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye’de 1960’lardaki kısa dalga dinleme faaliyetleri araştırılmaktadır. DX’cilik 1960’lı yıllarda Türkiye’de radyo amatörleri arasında yaygınlaşan bir uğraş olmuştur. Bu dönemde amatör faaliyetler için yasal bir zemin yoktur. Ancak amatör bir faaliyet olarak radyo dinleme yasak değildir. DX’ciler uluslararası ya da yerel kısa dalga yayın yapan uzak radyo istasyonlarını dinlemeye çalışmaktadırlar. Bu dinleme merakı yalnızca teknik bir çaba olarak açıklanamaz. Aynı zamanda, toplumsal görünümleri ve işlevleri olan bir iletişim etkinliğidir.

Radio broadcasting has a rich history which include radio amateurs and shortwave listening –Dxing- as a amateur activity. These different histories forgotten in dominant narratives of media history. Whereas this aspect of the history of radio is important to remind us that radio is actively used by the public. This also is the least known aspect of history of radio in Turkey. The starting point of the study is that the history of broadcasting in Turkey has a more vivid past than known. In this regard, there are many issues waiting to be explored. In this study, the history of shortwave listening in Turkey in 1960s will be investigated. DXing became widespread in the 1960s in Turkey. There was any legal basis for amateur activities in this period. But radio listening as a amateur activity was not prohibited. DXer effort to listening far international or local shortwave radio stations. This listening hobby is not explained as a technical effort. At the same time, it is a communication activity which has social aspects and functions.