OSMANLI İDARESİNDEKİ LÜBNAN'DA İPEK ÜRETİM VE TİCARETİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Abstract

Bu çalışmada, Osmanlı idaresindeki Lübnan'da ipek üretim ve ticaretinin tarihi seyri, bölge için önemi ve Osmanlı Devleti'nin Lübnan ipeği için uyguladığı politika ele alınmıştır. Günümüzde Lübnan Cumhuriyeti'nin sınırları kuzeyden güneye doğru, Trablusşam, Beyrut, Sayda ve Sur şehirleri ile Cebel-i Lübnan'ı içine almaktadır. Yavuz Sultan Selim'in meşhur Mısır seferi ile Osmanlı hâkimiyetine girmiş olan Lübnan toprakları, 1918 yılına kadar Osmanlı idaresinde kalmıştır. Lübnan tarihinde ticaretten sonra en önemli iktisadi kaynak ipek üretim ve ticareti olmuştur. Osmanlı hâkimiyetinde ipek iktisadî bir ürün olmasının yanı sıra rekabet unsuru, güç kaynağı, yaptırım aracı, hedef ve marka olarak da ön plana çıkmıştır. 16. ve 17. yüzyıllarda yerel ağa ve beylerin güç unsuru olan ipek, 18. yüzyılın sonunda yaptırım aracı olarak kullanılmış, 19. yüzyılın ilk yarısında Marunî ve Dürzi çatışmalarında birer hedef ve rekabet unsuru olarak ön plana çıkmıştır. Lübnan ipeği, 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren küresel bir marka olarak bölgesel kalkınmanın kaynağı olmuştur. Bu özellikleri ile ipek Lübnan tarihinde önemli bir yere sahiptir.