13. YÜZYIL ANADOLU SİYASİ-KÜLTÜREL ORTAMININ ANADOLU SELÇUKLU SANATINA YANSIMALARI

Abstract

1071 Malazgirt Zaferi sonrası, Anadolu'nun kısa süre içerisinde bir Türk yurdu haline geldiğini görmekteyiz. Büyük Selçuklu Devleti'ne tabi olarak Anadolu'ya gönderilen Türk beyleri, burada çeşitli iskân ve imar faaliyetlerinde bulunmuştur. Gerek Orta Asya ve İran'da sahip oldukları birikim gerekse Anadolu'da karşılaşılan gelenek ve kültürler, Türklerin Anadolu'da yeni bir sentez ortaya koymasına zemin hazırlamıştır. Bu tarihi gerçeklikten hareketle; Anadolu'da birçok farklı unsur bulunmasına rağmen Türklerin kısa süre içerisinde orijinal ve etkilerini bugün dahi görebildiğimiz bir medeniyet atılımı gerçekleştirmesi, üzerinde dikkatle durulması ve titizlikle incelenmesi gereken bir konudur. Hititlerden Sümerlere, Hıristiyanlıktan pagan dinlere, Helenist gelenekten Greko-Romen kültürüne uzanan bir coğrafyada millî kimliklerini kaybetmeyerek bütün bu zenginliğin üzerine inşa edilen Anadolu Selçuklularının, nasıl ortaya çıktığı ve geliştiği her yönden değerlendirilmelidir. Sanat faaliyetlerinin bir milletin yaşadıklarından, içerisinde bulunduğu ortamdan, sahip olduğu karakterden bağımsız olamayacağı gerçeği ve o döneme dair birincil kaynakların yetersizliği, Anadolu Selçuklu sanatının önemini artırmaktadır. Bu çalışmamızda, Anadolu Selçuklu dönemindeki siyasi-kültürel ortamın sanat üzerinden yorumlanması hedeflenmektedir. Anahtar Kelimeler: Anadolu, Kültür, Medeniyet, Sanat, Selçuklu.After the 1071 Malazgirt Victory, we see that Anatolia became a Turkish homeland in a relatively short time. Turkish beys were sent to Anatolia by the Great Seljuk Empire to carry out various settlement and construction activities.Both the experiences they had in Central Asia and Iran, and the traditions,cultures they encountered in Anatolia, prepared the ground for the Turks to create a new synthesis in Anatolia. Based on this historical reality, despite the presence of many different elements in Anatolia, the fact that the Turks made an original civilizational breakthrough in a short period of time, the effects of which we can still see today, is a matter that should be carefully considered and meticulously examined. How the Anatolian Seljuks emerged and developed in a geography ranging from Hittites to Sumerians, from Christianity to pagan religions, from Hellenistic tradition to Greco-Roman culture, and built on all of this richness, should be evaluated in every possible way. The fact that artistic activities cannot be independent from the experiences of a nation, the environment it is in, the character it has, and the insufficiency of primary sources on that period; underlines the importance of Anatolian Seljuk art. In this study, we aim to interpret the political-cultural environment of the Anatolian Seljuk period through art. Keywords: Anatolia, Art, Culture, Civilization, Seljuk.