ORTAOKULLARDA EDATLARIN ÖĞRETİMİ VE ÖĞRENCİLERİN EDATLARI KULLANMA YETERLİKLERİ

Abstract

Dil bilgisi, dilin kurallarını derleyip sunarak dildeki düzeni gözler önüne seren disiplinin adıdır. Dil bilgisi, bu düzeni ortaya çıkarmak için sistemli bir işleyiş içindedir. Bu bakımdan dili oluşturan tüm sözcükler "kelime türleri" adı altında sınıflandırılmış ve bunların cümledeki görevleri açıkça ortaya koyulmuştur. Edat, bağlaç ve ünlemler genellikle dil bilgisinin "kelime bilgisi" bölümünde "kelime türleri" başlığı altında ele alınan konulardır. Diğer kelime türleri gibi dilin iletişimi sağlama işlevini yerine getirmesinde rol alan görevli birimlerdir. Dil bir bütündür. En küçük birim olan sesten cümleye kadar dili oluşturan tüm unsurların dil bilgisi kuralları çerçevesindeki birlik ve uyumu bu bütünlüğü sağlar. Bu bakımdan kelime türleri dilin daha iyi, daha güçlü bir anlatım için gereksinim duyduğu birimler olup bunlardan hiçbiri ötekilerden az veya çok öneme sahip değildir. Ancak Türkçe dil bilgisi öğretimi açısından ele alındığında edat, bağlaç ve ünlemlerin öğretiminde bazı sorunlar görülmektedir. Ortaokullarda edat, bağlaç ve ünlem öğretimi üzerine bir durum tespiti yapmayı amaçlayan bu çalışmada genelden özele doğru bir sıra izlenmek suretiyle dil> dil bilgisi> kelime türleri> edat, bağlaç ve ünlemler hakkında kuramsal bilgilere yer verilmiştir. Yapılan nitel ve nicel araştırmalarla edat, bağlaç ve ünlemlerin ortaokul Türkçe dersindeki öğretimi ele alınmış; bu süreçte yaşanan sorunlar irdelenmiş ve öğrencilerin edat, bağlaç ve ünlemlere ait başarı ortalamaları ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Araştırma verilerine göre ortaokullarda edat, bağlaç ve ünlem öğretiminde birtakım sorunlar yaşanmaktadır. Öğrencilerin edat, bağlaç ve ünlemleri kavrama ve kullanma başarıları orta düzeydedir. Araştırmalardan elde edilen sonuçlardan hareketle yapılabilecekler hakkında önerilerde de bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Bağlaç, Dil bilgisi, Edat, Ünlem.

Grammar is the name of discipline that reveals in the language scheme by compiling and offering the rules of the language. Grammar is in a systematic operation in order to exhibit this scheme. In this regard, all constitutes that make up the language are classified under the name of "words classes" and the tasks of word classes in the sentences were clearly indicated. Postposition, conjunctions and interjections are usually discussed under the head of "word classes" in the part of "vocabulary section" in grammar. They are the responsible units that take part providing the communication function of the language, just as other word classes. Language is a whole. All elements that make up the language from smallest unite of sound to sentences provide the unity and harmony. In this regard word classes are the units of the languages that are needed for a better or stronger expression and none of them has no more less importance than others. But, some problems are seen in teaching of postpositions, conjunctions, interjections when considered in terms of Turkish grammar teaching. This study which aims to determine on a case in teaching of postpositions, conjunctions, interjections in secondary schools includes theoretical information about language>grammar>word classes>postpositions, conjunctions, interjections by a correct sequence to follow from the general to the specific. In teaching of postpositions, conjunctions and interjections in secondary schools were discussed with conducted qualitative and quantitative researches; problems encountered in this process were examined and the success averages of the students belong to postpositions, conjunctions and interjections were studied to reveal. According to research data, a number of problems are experienced in teaching of postpositions, conjunctions and interjections in secondary schools. Understanding and using postpositions, conjunctions and interjections success of the students is moderate. According to the result obtained from research were also made suggestions about what can be done. Key words: Conjunction, Grammar, Postposition, Interjection