ELAZIĞ KOŞULLARINDA YETİŞTİRİLEN DOĞU ANADOLU KIRMIZISI (DAK) İNEKLERDE SÜT, DÖL VERİMİ VE BEDEN ÖLÇÜLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Abstract

Bu araştırma, Elazığ koşullarında yetiştirilen Doğu Anadolu Kırmızısı (DAK) ineklerde süt, döl verimi ve beden ölçüleri gibi özelliklerin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma, Fırat Üniversitesi Eğitim, Araştırma ve Uygulama Çiftliğinde yürütülmüş ve materyal olarak toplam 81 adet DAK ırkı inek kullanılmıştır. Araştırma sonucunda incelenen dölverimi özelliklerinden ortalama buzağılama aralığı 380.14 gün, servis periyodu 109.23 gün, gebelik oram % 85.2, birinci tohumlamadan gebe kalma oranı % 59.4, gebelik süresi 283.85 gün, buzağılama oram % 84.1, yavru atma oranı % 7.2, bir gebelik için tohumlama sayısı 1.97, kızgınlık süresi 19.38 saat ve kızgınlık siklusu süresi 22.32 gün olarak bulunmuştur. Süt verimi özelliklerinden laktasyon süt verimi, laktasyon süresi, yağ oram ve yağ verimi ise ortalama olarak sırasıyla; 641.58 kg, 160 gün, % 4.90 ve 17.20 kg tespit edilmiştir. Vücut ölçülerinden beden uzunluğu 131.55 cm, cidago yüksekliği 111.73 cm, göğüs çevresi 153.30 cm ve ön incik çevresi 15.36 cm olarak bulunurken; beden ağırlığı 229.86 kg ve buzağı doğum ağırlığı 14.08 kg olarak saptanmıştır. Araştırmada yaşama gücü ise % 85 olarak tespit edilmiştir. Yapılan korelasyon analizleri sonucunda süt verimi ile yağ verimi arasında pozitif, süt verimi ile yağ oram arasında negatif ayrıca beden ağırlığı, beden uzunluğu, cidago yüksekliği, göğüs çevresi özellikleri arasında pozitif ve yüksek düzeyde önemli (p< 0.01) korelasyon katsayıları belirlenmiştir. Sonuç olarak DAK ırkının Elazığ koşullarında özellikle süt verimi ve buzağı doğum ağırlığının düşük olduğu ancak döl verimi, beden ağırlığı ve beden ölçülerinin orta düzeyde olduğu, bu nedenle ırkın genetik ıslahı ve daha iyi bakım-besleme ile daha iyi bir verim düzeyine getirilebileceği kanaatine varılmıştır. 55

This study was carried out to investigate the traits as milk production, reproductive and body measurements in East Anatolian Red cows reared at Elazığ Situations. This study was carried out at the Research Farm of Firat University and a total of 8 1 East Anatolian Red cows was used as material. According to the results, it was found that average calving interval was 380.14 days, service period was 109.23 days, conception rate was 85.2 %, conception rate from first insemination was 59.4 %, gestation period was 283.85 days, calving rate was 84.1 %, abortion rate was 7.2 %, the number of inseminations per conception was 1.97, oestrus duration was 19.38 hours and oestrus cyclus duration was 22.32 days as investigated reproductive traits. As milk production traits; milk yield, lactation length, fat rate and fat yield were determined 641.58 kg, 160 days, 4.90 % and 17.20 kg, respectively. In this study, it was found that body length was 131.55 cm, heigth at withers was 111.73 cm, chest circumference was 153.30 cm, front shank width was 15.36 cm, body weight was 229.86 kg and birth weight was 14.08 kg. In addition, survivality rate was detected 85 %. According to correlation analysis results, it was observed that the correlation coefficients were statistically significant (p< 0.01) and positive between milk yield and fat yield, negative between milk yield and fat rate. The correlations among body weight, body length, height at withers, chest circumference were positive and statistically significant (p< 0.01). It was concluded that especially milk yield and birth weight are low; reproductive performance, body weight and body measurements are middle of East Anatolian Red breed in Elazığ situations so, the productivity level of this breed may increase with genetic improvement and better management. 56