ERGANİ İLÇESİNDE KÖYLERİN HÂKİM EKONOMİK FAALİYETE GÖRE DAĞILIŞI

Abstract

Ergani ilçesinde köylerin hâkim ekonomik faaliyetlerine göredağılışını ele almayı amaçlayan bu çalışmada yükselti ve morfolojiye bağlıolarak köylerde yürütülen ekonomik fonksiyonların gösterdiği değişimlerele alınmıştır. Ergani ilçesi Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleriarasında bir geçiş özelliğine sahiptir. Dolayısıyla her anlamda fizikicoğrafya koşullarındaki çeşitlilik beşeri ve ekonomik coğrafyayı daşekillendirmiştir. Farklı jeomorfolojik ünitelerde kurulan köylerde farklıyaşam tarzları ortaya çıkmaktadır. Aynı morfolojik ünitede kurulanköylerde benzer ekonomik özellikler görülmektedir. Ergani GüneydoğuToroslar yöresi, Diyarbakır Havzası ve Karacadağ yöresine ait özellikleritaşımaktadır. Üç ayrı yörenin hâkim ekonomik özelliklerini taşıyanErgani’de, Güneydoğu Toroslar yöresine dâhil kırsal yerleşmelerde meyveüretimi (özellikle bağcılık) ve kıl keçisi yetiştiriciliği yapılmaktadır. Ortakesimlerde Diyarbakır havzasına dâhil yerleşmelerde kuru tarım, sulutarım ve koyun yetiştiriciliği yapılmaktadır. Güneyde ise Karacadağplatosunda küçükbaş hayvan yetiştiriciliği yanında kuru tarım ve çeltiktarımı önemlidir. Yükseltiye bağlı olarak, köy yerleşmelerinin yapısı,şekli, dokusu, büyüklüğü ve hâkim ekonomik faaliyet de değişmektedir.Ergani’deki köyler; bitkisel üretim yapan köyler, sebze ve meyve üretenköyler ve hayvancılık yapan köyler olarak sınıflandırılmıştır. Ergani’deyerleşmelerin toplu, dağınık ve seyrek dokulu olmalarında birinciderecede topografya, su kaynaklarına yakınlık, ekonomik aktiviteler vesosyal açıdan güvenlik ortamının büyük önemi vardır. Genellikle eğimlialanlarda kurulan köyler dağınık dokulu, ova ve plato üzerinde yer alan yerleşmeler toplu yerleşme karakteri göstermektedir. Su kaynaklarınayakınlık, Ergani gibi yarı kurak iklim özelliklerinin görüldüğü yerlerdeyerleşmelerin sık ve toplu olmasına yol açmıştır.