ŞEKİL HATIRLAMALI CU-AL-Nİ VE CU-AL-BE ALAŞIMLARINDA TERMAL YAŞLANDIRMA ETKİLERİ

Abstract

Bakır bazlı şekil hatırlamalı alaşımların yarı kararlı ß-fazları dönüşüm öncesi ve sonrası termal yaşlandırma etkilerine oldukça duyarlıdır. Bu termal davranışlar austenit ve martensit fazın kararlılığı, alaşımların morfolojik yapısı, dönüşüm sıcaklıkları, sertliği ve diğer dönüşüm parametreleri üzerinde önemli değişimlere sebep olabilmektedir.Bu çalışmada Cu-11.6 Al-0.42 Be, Cu- 13.5 Al-4 Ni ve Cu-13.0 Al- 4 Ni alaşımları üzerinde termal yaşlandırma etkileri diferansiyel tarama kalorimetresi (DSC) tekniği, X-ışınları parça difraksiyonu, sertlik ölçümü ve metalografik gözlemler kullanılarak incelendi.ß-faz bölgesinden soğutulan numunelerin austenit faz bitiş sıcaklığının yaklaşık 50 °C üzerinde yaşlandırılan numunelerin dönüşüm sıcaklıklarının, örgü paramatrelerinin ve sertliklerinin değiştiği gözlendi. Bununla beraber entropi ve entalpide de değişiklikler olduğu gözlendi. Tane yapıları, martensit yapıları, birbiriyle uyumlu martensit plakaları ve çökelti fazları bulundu.Anahtar Kelimeler: CuAlBe ve CuAlNi alaşımları, martensitik dönüşüm, şekil hatırlama olayı, yaşlandırma olayı, dönüşüm sıcaklıkları, entalpi ve entropi, vickers sertliği.

The metastable ß-phases of shape memory alloys are very sensitive to the effects of thermal aging before and after transformation. These thermal behaviours cause to considerable variations on the stability of austenite and martensite phase, the morphological structure of alloys, transformation temperatures hardness and the other transformation parameters.In this study, the effect of thermal aging on Cu-11.6 Al-0.42 Be, Cu- 13.5 Al-4 Ni vand Cu-13.0 Al- 4 Ni alloys were investigated by using differantial scanning calorimetry (DSC), X-ray piece diffraction, measurement of micro hardness and metallographic observations.The transformation temperatures, lattice parameters and hardness of the aged samples, which were aged nearly 50 °C above the austenite finish temperature of samples, cooled from ß-phase region. Besides this, it was investigated that there are variations in enthalpy and entropy.In microscopic investigation, martensite structures, self-accommodating martensite plates groups and precipitate phases were found.KeyWords: CuAlBe and CuAlNi shape memory alloys, martensitic transformation, aging effects,transformation temperatures, vickers hardness.