CEM RİTÜELLERİNDE MÜZİK PRATİKLERİ: KAHRAMANMARAŞ ÖRNEĞİ

Abstract

Bu çalışmada, Kahramanmaraş cem ritüellerinde müzik pratiklerinin incelenmesi ve bu pratiklerin yapısının ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu hususta; zakirliğin öğrenim şekli, müzikal anlamda cem süreci, cem ritüelleri müzik icrasında dikkat edilen durumlar, kullanılan çalgılar ve bağlama çalgısının cem ritüelleri açısından önemi, icra edilen müzik türleri ve bu türlerin icra sırası, ritüellerdeki müzikal eser tercihleri, seslendirilen eserlerin tempolarında görülen değişkenlik, koreografiler ve müzik arasındaki ilişki ve bu ritüellerde kadın zakirlerin bulunmamasının nedenleri gibi durumlar derinlemesine incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemlerine dayalı olarak bir durum çalışması şeklinde tasarlanan araştırmanın çalışma grubunu Kahramanmaraş İli ve Pazarcık, Nurhak, Narlı ve Göksun gibi ilçelerinde zakirlik yapan ya da yapmış olan 10 zakir oluşturmaktadır. Yarı yapılandırılmış görüşme formunun kullanılmış olduğu bu araştırmada görüşme tekniği kullanılmıştır. Ayrıca araştırmayı güçlendirmek ve desteklemek amacı ile Göksun’un Keklikoluk Köyü’nde yapılan cem ile ilgili videoya erişilmiştir. Bu bilgiler doküman incelemesi tekniği kullanılarak çalışmada sunulmuştur. Bunun yanı sıra Kahramanmaraş Erenler Kültür Derneği ve Cem Evi’nden edinilen dosya doğrultusunda cem ritüellerinin akışı sunulmuştur. Burada yine doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda cem ritüellerinin belli bir standartta olmayıp icra edilen müzik türleri, bu müzik türlerinin sayısı ve sırası, kullanılan çalgı türleri ayrıca icra edilen eserlerin de kendi içinde değişkenlik gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.