HAMMÂMÎ-ZÂDE İSMÂİL DEDE EFENDİ'NİN HAYATI VE FERAH-FEZÂ KLÂSİK FASLI

Abstract

Mûsikî, insanlar için ruhî bir ihtiyaçtır. Toplumda birlik ve beraberliğin sağlanmasında önemli bir etkendir. Gerçi günümüzde mûsikîmize gereken ilgi ve alâka gösterilmese de, mûsikîmiz köklü bir geçmişe sahiptir ve sisli bulutlar arasında kalması da mümkün değildir.Mûsikîmîzin böyle köklü bir geçmişe sahip olmasında önemli mûsikî şahsiyetlerinin büyük rolü vardır. Bu şahsiyetlerin en önemlilerinden biri de Hammâmî-zâde İsmâil Dede Efendi'dir.Türk Mûsikisî'nde Derviş İsmâil Dede, Dede Efendi, Hammâmî-zâde İsmâil Dede Efendi gibi isimlerle anılan ve aynı zamanda bir Mevlevî Dervişi olan Dede Efendi, 1778-1846 yılları arasında yaşamış, Klâsik Mûsikîmiz'in son dönem bestekârlarındandır. Mûsikî otoritelerince bestekârlığı ``dehâ'' seviyesinde gösterilen Dede Efendi, erken yaşta mûsikîye başlamış, çok iyi bir mûsikî eğitimi görmüş, devrinin üstadlarından meşk ederek kendinden önceki dönemlerde bestelenmiş hemen bütün eserleri incelikleriyle öğrenmiştir. Dede Efendi'nin eserleri, bu alanda hem kendinden önceki birikimi örneklemesi, hem de dahî bestekârımızın yenilikçi yaklaşımları ile ince düşünüş, duyuş ve buluşlarını örneklemesi açısından çok değerlidir.İki Bölüm'den oluşan bu çalışmamızın İlk Bölümü'nde Dede Efendi'nin hayatı hakkında bilgi verilmiştir. İkinci Bölüm'de ise, Ferah-Fezâ Makamı hakkında bilgi verilmiş ve bu makamdaki eserler, form ve makam açısından incelenmiştir.Çalışma sonucunda Dede'nin kişisel üslûbu hakkında kesin bulgulara ulaşılmış ve Dede'nin mûsikî alanındaki dehâlığı bir kez daha kanıtlanmıştır.Anahtar Kelimeler: Dede Efendi, Ferah-Fezâ Makamı, Form, Analiz.The music, is a spiritual need for people. It is an important factor in ensuring the unity and the solidarity in the community. Although the necessary concern and care is not being shown to our music today, our music has a long history and it is not possible to remain among the misty clouds.Important musical personalities played a major role in making such a long history of our music. An one of these personalities is Hammâmî-zâde İsmâil Dede Efendi.Dede Efendi, who is cited along with such names like Derviş İsmâil Dede, Dede Efendi, Hammâmî-zâde İsmâil Dede Efendi of the Turkish Music and who is also a Mevlevî Dervish, lived between the years of 1778-1846 and is a composer of the last period of our Classical Music. Dede Efendi, whose composership is shown in a level of ``genius?? by the music authorities, began music from an early age, took a very good musical education, played music with the masters of music of his epoch and learnt to play almost all of the musical works with their accuracies composed during the previous periods. The works of Dede Efendi are very valuable in respect of both sampling of the accumulation of his predecessors within this field, and the sampling of the innovative approaches of our genius composers and the fine thoughts, feellings and inventions.In the first part of our study consisted of two parts, information was given about the life of Dede Efendi. And in the second part, information was given about the musical mode of Ferah-Fezâ and the Works of this mode have been analyzed in respect of form and mode.At the end of the study conclusive findings have been obtained regarding the personal style of Dede and the genius mastery of Dede in the field of music has been proven once again.Key Words: Dede Efendi, Mode of Ferah-Fezâ, Form, Analysis.