COVİD 19 TANILI OLGULARDA TORAKS BT BULGULARININ RETROSPEKTİF ANALİZİ, TEDAVİ SÜRECİ VE PROGNOZ İLE İLİŞKİSİ

Abstract

SARS-CoV-2 solunum yolu veya sistemik enfeksiyona neden olan, nadiren de şiddetli solunum yolu yetmezliğine ya da çoklu organ yetmezliğine sebep olabilen coronavirüs ailesinin bir üyesidir. 30 Ocak 2020'de Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) COVID-19'u halk sağlığını tehdit eden uluslararası bir acil durum olarak kabul etti ve 11 Mart 2020'de tüm dünyada pandemi ilan edildi. Hastalığın klinik spekturumu geniş olup, asemptomatik enfeksiyonu, hafif üst solunum yolu enfeksiyonu, oksijen desteği veya entübasyon gerektiren, solunum yetmezliğine neden olan şiddetli interstisyel pnömoniyi içermektedir. Tanı için altın standart yöntem RT-PCR (revers transkriptaz polimeraz zincir reaksiyonu) testidir. Testin spesifitesi yüksek olmasına rağmen, sensitivitesi test kitinin duyarlılığına, örnekleme yöntemine ve örneği alan kişiye göre değişkenlik göstermektedir. Ayrıca RT-PCR testi 5-6 saat gerektirmekle birlikte, hastalığın erken aşamalarında yanlış negatif sonuçlar verebildiği gösterilmiştir. Bilgisayarlı Tomografi (BT) hızlı sonuç sağlamakla birlikte RT-PCR testinin negatif olduğu erken safhalarda tanı açısından değerli olabilmektedir. Hastalığın hiperakut döneminde, klinik semptomlar yokluğunda bile, tipik infiltrasyon paternini belirlemek mümkün olduğundan, toraks BT tanı amacıyla yaygın kullanılmaktadır. Bu çalışmada amacımız COVİD 19 tanılı hastalarda toraks BT bulgularını tanımlamak, tipik-atipik tutulum paternlerini belirlemek, hastalığın infiltrasyon paternleri üzerinden hastalığın tedavi süreci ve prognozdaki öngörü değerini incelemektir. Çalışmamız 01.05.2020-31.12.2020 tarihleri arasında Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi acil servisine Covid 19 şüphesi ile başvuran ve RT-PCR testi pozitif olan hastaların retrospektif olarak toraks BT'leri değerlendirilerek yapılmıştır. Toraks BT görüntüleri, Fırat Üniversitesi radyoloji görüntü arşiv sistemi Picture Archiving and Communication System'inde (PACS) değerlendirilmiştir. Laboratuvar sonuçlarına, hastaların takip ve tedavi süreçlerine Fırat Üniversitesi Hastane Bilgi Yönetim Sistemi (HBYS) üzerinden ulaşılmıştır. Hastalar akciğer tutulum paternlerine göre tipik, indetermine, atipik ve negatif olarak gruplandırıldı. Covid 19'da görülebilen akciğer bulguları, tutulan lob sayısı ve baskın lob kaydedildi. Hastalar klinik takip-tedavilerinin yapıldığı yere göre evde, klinikte ve yoğun bakımda olmak üzere sınıflandırıldı. Laboratuvar değerleri, ek hastalık varlığı araştırılmış olup Covid 19 prognozu açısından komplikasyon ve mortalite durumları incelendi. Çalışmada yer alan 200 hastanın 103'ü (%51,5) kadın ve 97'si (%48,5) erkekti. Yaş ortalaması 59,4±17,4 (min=13-maks=89) yıl olarak tespit edildi. Takip edilen hastaların %50'si evde, %30,5'i klinikte ve %19,5'i ise yoğun bakımda tedavi almaktaydı. Covid 19 akciğer tutulum paternlerinde %74,5'inin tipik, %9'unun indetermine, %3,5'inin atipik ve %13'ünün negatif olduğu görüldü. Toraks BT'de hastaların %59,5'inde 5 lob tutulmuş olup en sık alt loblarda tutulum izlendi. Buzlu cam dansitesi en sık görülen bulgu olarak dikkati çekmiştir. Crazy paving, konsolidasyon ve plevral efüzyon varlığının yoğun bakımda tedavi ve kötü prognoz ile anlamlı ilişkisi olduğu görüldü. Nodül ve halo bulgusunu ise evde tedavi ve iyi prognoz ile birlikte izlenmekteydi. Tipik paternde olanların %23,5'i, indetermine olanların %16,7'si ve atipik olanların ise %14,3'ü yoğun bakımda takip edilmekteydi. Toraks BT'si negatif olan hastaların tamamı evde takip edilmiş olup, bu hastalarda komplikasyon izlenmemiştir. Ayrıca atipik ve negatif paterndeki hastalarda mortalite görülmemiştir. Covid 19 açısından toraks BT bulgusu olan hastalarda komplikasyon, yoğun bakımda yatış ve mortalite oranı anlamlı olarak daha fazla izlenmekteydi. Covid 19 tanısı için altın standart yöntem RT-PCR olarak görülmektedir. BT ise hızlı sonuç sağlamakta ve klinik semptomların görülmediği erken evrelerde dahi tanı, takip ve tedavi süreçlerinde yol gösterici olmaktadır. Bizim çalışmamızdaki sonuçlar Covid 19 enfeksiyonu sürecinde, toraks BT'nin hastalığın aktivitesini belirlemede, takip-tedavi sürecini yönlendirmede ve prognozu öngörmede önemli bir yer tuttuğunu göstermektedir. Anahtar kelimeler: Covid 19, Toraks BT, Retrospektif analiz, tedavi süreci prognoz